Voor continentale Europese begrippen is er de afgelopen zes weken in Groot-Brittannië nauwelijks een goed-georganiseerde verkiezingscampagne gevoerd. Door het nog steeds gekoesterde historische Britse kiesdistrictenstelsel liggen de regie en de organisatie grotendeels in handen van lokale partijleiders en lokale kandidaten. Daarmee lijkt de organisátie van deze nationale stembusstrijd veel op die van continentale lokále verkiezingen.
Weliswaar zijn de verkiezingsprogramma’s samengesteld door de stafmedewerkers van de Johnson, Corbyn, Swinson, Farage en Lucas, maar de 650 lokale kandidaten moeten die uiteindelijk aan de man/vrouw brengen. Er zijn kandidaten die bij hun deur-aan-deur bezoeken weigeren het landelijke programma van zijn/haar partij te verdedigen. Ook zijn er districten die hun landelijke kopstuk juist nÃét op bezoek willen.
Mede daardoor heeft de campagne zich op de Britse nationale televisie (BBC en ITV) zich eerst afgespeeld rond één persoon en één kwestie (Boris en Brexit), werd dat later een tweestrijd (Johnson en Corbyn, Brexit en Gezondheidszorg), en is dat de laatste twee weken een beetje een triootje geworden met de LibDems en hun poging tot Sociale Vernieuwing.
In slechts twee of drie tv-debatten werd er door de kandidaten vooral nÃet met elkaar gedebatteerd, werd er niet ingegaan op concrete vragen van de presentatoren maar werden vooral eigen oneliners en slogans over het voetlicht gebracht. Johnson weigerde zelfs in een beroemd Brits verkiezingsprogramma zich te laten ondervragen. De landelijke partijleiders zaten vooral in de verwijt-modus: alles in de schuld van die ander.
Dat niet-reageren op programmapunten van de andere partijen is in het politieke debat vrij normaal: je gaat het nÃet hebben over dat van die ander maar brengt je eigen punten naar voren. Over twee of drie belangrijke kwesties was het bovendien voor de twee meest kanshebbende partijleiders nóg moeilijker: hun eigen partij en hun eigen partijleden zijn er ook ernstig verdeeld over. Daardoor moest er over sommige kwesties juist gezwégen worden.
De partijstrategen van de Conservatieven hadden beslist dat de ‘Brexit en de EU’ hun énige topic zou zijn. Daarom heeft Boris Johnson de afgelopen weken als een soort marionet wel dertig- of veertigduizend keer ‘Get Brexit Done’ gezegd. En qua presentatie stond hij bij vragen over de meeste andere kwesties wat aan zijn haar tye plukken, te hakkelen en te stotteren, of gaf er een andere draai aan.
Voor Corbyn geldt dat de verschillen tussen zijn stémmers en zijn actieve partijgenoten nog groter is dan bij de Tories. Labour heeft een radikaal-links verkiezingsprogramma met méér Staat, méér collectiviteit, méér wetten en regels, en mÃnder Vrije Markt, mÃnder Kapitalisme en mÃnder Upper Class. Eigenlijk moeten Johnson en Corbyn hun stemmers iets leveren wat hun partijkaders niet in het programma opschreven, en bieden de partijkaders iets waar hun kiezers niet op zitten te wachten.
Daarom zal straks de vraag nÃet zijn wie er heeft gewónnen maar wie de schade zo veel mogelijk heeft weten te beperken. Om échte winnaar te worden moet Johnson minstens een stuk of vijftig zetels winnen. Corbyn moet geen zetels verliezen en het liefst er een stuk of wat winnen. Jo Swinson wint er misschien tien of twintig, maar is pas echt als derde partij doorgebroken bij veertig of vijftig.
Vier jaar geleden deed de Amerikaanse documentairemaker Michael Moore een soort publiekelijke oproep aan weldenkende maar teleurgestelde landgenoten om ’toch maar’ op Hillary Clinton te stemmen, omdat Donald Trump als president nóg erger zou zijn. “In vredesnaam, even de tanden op elkaar, even niet weifelen, maar zét dat kruisje’, zei Moore.
Als er na de stembusuitslag vanavond een ‘hung parlement’ wordt gekozen, hebben deze verkiezingen iets nÃet opgelost maar wel het Britse isolement alleen maar érger gemaakt. En als Johnson niet ruimschoots wint, zit de EU ook nog jaren opgescheept met een Brexitachtige na-galm.