In het referendum in Zwitserland hebben meer dan 60% van de Zwitserse kiezers drie ingrijpende milieu- en klimaatvoorstellen verworpen. Twee vrijwel identieke referenda tegen chemische bestrijdingsmiddelen in de landbouw werden verworpen, en een derde voorstel voor minder luchtvervuiling haalde ook geen meerderheid.
Na maanden van verhitte campagnes was het zondag duidelijk “nee” tegen de voorstellen die Zwitserland tot pionier op het gebied van biologische landbouw hadden kunnen maken. Zwitserland had het eerste Europese land kunnen worden dat het gebruik van kunstmatige onkruidverdelgers en fungiciden verbiedt.
De uitslagen tonen grote verschillen tussen stedelijke gebieden en het platteland. In enkele grote steden was meer dan de helft vóór de drie nu afgewezen Klimaatplannen, terwijl de Zwitserse regering een negatief advies had uitgebracht. Ook de Zwitserse chemische industrie had de afgelopen weken uitgebreid campagne tegen de voorstellen gevoerd.
Tegen de veertig procent van het electoraat bracht daarmee een wantrouwende stem uit. Die Zwitsers geloven dat het landbouwbeleid alleen geholpen kan worden met radicale recepten. Deze niet onbelangrijke minderheid gelooft dat er met de huidige macht van de boerenvereniging geen ecologisch landbouwbeleid kan worden gemaakt.
Urs Schneider, adjunct-directeur van de Zwitserse boerenbond, zei dat de stembusuitslag een “enorme opluchting” was voor boeren, die hadden betoogd dat het verbieden van pesticiden zou leiden tot kleinere oogsten en hogere voedselprijzen.
De campagne werd vooral de laatste weken gekenmerkt door emotionele argumenten tussen tegengestelde filosofieën, vooral in landelijke gebieden. De campagnes brachten ook een gebrek aan begrip aan het licht over hoe de Zwitserse landbouwsector werkt.
Ondanks de verwerping van de drie Klimaatplannen probeerden campagnevoerders zondag een morele overwinning te claimen door erop te wijzen dat het gevaar van pesticiden en hun bedreiging van de gezondheid eindelijk onderwerp van discussie zijn geworden, en nu niet van tafel zijn.
Campagnevoerders hadden betoogd dat de landbouw “aanzienlijke” verantwoordelijkheid droeg voor sporen van pesticiden in het Zwitserse grondwater en rivieren, evenals voor de afnemende biodiversiteit. Ze hadden ook betoogd dat het overheidsbeleid niet genoeg deed om de problemen aan te pakken.
“Het is een nederlaag voor de gezondheid en voor de natuur”, zegt Adèle Thorens van de Groenen. Ze zei dat het nodig is om in de toekomst de dialoog tussen politiek, boeren en wetenschap voort te zetten.
Zonder de nu ook afgewezen nieuwe CO2-wet is het volgens het Zwitserse Federale Bureau voor Milieu onmogelijk om de uitstoot tegen 2030 met 37,5 procent te verminderen, zoals gepland, maar hoogstens met 23 procent. Dat komt ook doordat sommige klimaatmaatregelen nu zelfs helemaal achterwege blijven. Het is onduidelijk wat er nu gebeurt met beperking van chemische bestrijdingsmiddelen en luchtvervuiling.