De aandacht richt zich nu op Groenland, nadat de Amerikaanse president herhaaldelijk verklaarde dat de Verenigde Staten het gebied nodig hebben voor hun nationale veiligheid. Daarbij werd niet uitgesloten dat álle middelen kunnen worden ingezet, dus ook militáire.
Deze uitspraken hebben de NAVO in een uitzonderlijke positie gebracht. De bestaande militaire plannen van het bondgenootschap gaan uit van externe tegenstanders. Voor een situatie waarin een NAVO-bondgenoot een andere NAVO-bondgenoot bedreigt, bestaat geen vastgesteld draaiboek.
Denemarken en Groenland hebben daarom aangedrongen op spoedig overleg met de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Rubio, maar die houdt de boot nog af. Volgens Groenlandse en Deense verklaringen is dat overleg bedoeld om duidelijkheid te krijgen over de Amerikaanse intenties.
De Deense premier waarschuwde publiekelijk dat een militaire aanval van de ene NAVO-bondgenoot op de andere alles zou stilleggen, inclusief de NAVO zelf en daarmee ook de veiligheid die decennialang is opgebouwd.
Ook zonder daadwerkelijke militaire stappen heeft de toon van de Amerikaanse verklaringen al gevolgen. In meerdere reacties wordt benadrukt dat escalerende retoriek op zichzelf de stabiliteit en het onderlinge vertrouwen binnen het bondgenootschap aantast.
Dat de VS niet weigert militaire middelen in te zetten, bewezen de Yankees de afgelopen weken toen zij meerdere drugs-speedboten bombardeerden en hoe zij met een militaire operatie de president van Venezuela ontvoerden.
Verscheidene Europese leiders spraken openlijk hun steun uit voor Denemarken en Groenland. Daarbij werd benadrukt dat het niet alleen om een bilateraal conflict gaat, maar om een kwestie die heel Europa raakt.
Binnen de NAVO klinkt ondertussen de waarschuwing dat het voeren van dit debat alleen al schadelijk is. De alliantie is gebouwd op waarden en vertrouwen, en het idee dat de dreiging van binnenuit komt, wordt als verzwakkend ervaren.
Daarnaast is de waarneming relevant dat het recent vastgestelde nieuwe Amerikaans defensie- en veiligheidsbeleid de indruk wekt dat de Verenigde Staten streven naar hegemonie op het hele westelijk halfrond. De gewapende vuist van de VS strekt zich niet langer alleen in zuidelijke richting uit over ‘de Golf van America’ en ‘de achtertuin’ in midden-en zuid-Amerika, maar nu ook in noordoostelijke richting.
In dat licht lijkt de kwestie Oekraïne door Washington te worden overgelaten aan Rusland en de Europese Unie. De Europeanen moeten er kennelijk rekening mee gaan houden dat dreiging niet alleen vanuit het oosten komt, maar dat vanuit het Westen nu ook onzekerheid, verstoring en aversie dreigt.
Tot slot wordt door veel militaire analysten benadrukt dat afwachten geen optie is. Europese stemmen stellen dat helderheid nodig is over de toekomst van Groenland en de NAVO, terwijl tegelijkertijd wordt erkend dat er geen bestaand draaiboek is voor een crisis als deze.