Op 10 en 11 november moeten Oekraïne, Rusland en de Verenigde Staten opnieuw bijeenkomen in Abu Dhabi. De Amerikaanse regering probeert daarmee de onderhandelingen nieuw leven in te blazen. Eerdere pogingen liepen vast doordat Moskou bleef vasthouden aan territoriale eisen en voorstellen voor een onvoorwaardelijk staakt-het-vuren afwees.
President Trump heeft inmiddels gesproken over ‘een grote overeenkomst’ met Rusland, die niet alleen Oekraïne maar geheel Europa zou betreffen. Zijn schoonzoon en onderhandelaar Jared Kushner presenteerde vervolgens vijf uitgangspunten voor een nieuw Europees veiligheidssysteem.
Grote overeenkomst
Het Amerikaanse voorstel gaat verder dan alleen maar een vredesregeling voor Oekraïne. Washington wil ook afspraken maken over de toekomstige veiligheidsverhoudingen in Europa, waarbij Rusland betrokken wordt. Kushner benadrukte dat landen zelfstandig over hun veiligheidsbeleid moeten kunnen beslissen en dat de NAVO een centrale rol in de Europese verdediging behoudt.
Europese leiders willen voorkomen dat Washington en Moskou zonder hun deelname besluiten nemen over de veiligheid van het ( ‘hùn’ ) continent. Ook Oekraïne verlangt Europese betrokkenheid. EU-Raadsvoorzitter António Costa vindt dat de Europese Unie bij dergelijke onderhandelingen door haar eigen instellingen vertegenwoordigd moet worden.
Vredesgezant
Daarmee komt ook de vraag op tafel wie namens Europa onderhandelt. De Italiaanse premier Meloni pleit voor een speciale EU-vredesgezant. Zij waarschuwt dat de vele afzonderlijke diplomatieke initiatieven Europa ongeloofwaardig kunnen maken. Costa wil haar voorstel bespreken tijdens de Europese bijeenkomst van 13 november in Dublin.
De Europese betrokkenheid is ook van belang voor de uitvoering van eventuele afspraken. De EU levert omvangrijke financiële steun aan Oekraïne en speelt een belangrijke rol bij de wederopbouw. Het toekomstige EU-lidmaatschap van Oekraïne wordt eveneens besproken als onderdeel van een langdurige vredesregeling.
EU-lidmaatschap
Sommigen zeggen dat een volledig EU-lidmaatschap van Oekraïne gunstig zou zijn voor een vredesregeling. De Europese Commissie zei juist afgelopen week dat Oekraïne daar nog niet aan toe is.
Oekraïne verlangt bindende en afdwingbare veiligheidsgaranties om nieuwe Russische aanvallen te voorkomen. President Zelensky heeft die eis opnieuw bij Amerikaanse onderhandelaars neergelegd. Rusland blijft echter vasthouden aan zijn territoriale aanspraken, waaronder de overdracht van delen van de Donbas die nog onder Oekraïense controle staan.
