Mark Rutte trekt naar de Verenigde Staten voor gesprekken met president Donald Trump op een moment dat de verhoudingen binnen de NAVO onder grote druk staan. De ontmoeting vindt plaats tegen een achtergrond van oplopende spanningen en scherpe kritiek vanuit Washington.
De spanningen hangen nauw samen met de situatie rond Iran. Europese landen hebben zich terughoudend opgesteld tegenover Amerikaanse verzoeken om militair mee te doen. In plaats van toe te geven aan de druk, lijken verschillende landen hun positie juist te verharden.
Wrijving
Die houding heeft geleid tot toenemende wrijving binnen het bondgenootschap. Tegelijkertijd groeit de twijfel over de betrouwbaarheid van de Verenigde Staten als partner. Uitspraken van Trump hebben vragen opgeroepen over de bereidheid van Washington om zich aan gezamenlijke afspraken te houden.
Promotion
Europese leiders waarschuwen dat dit soort publieke twijfel het vertrouwen binnen de NAVO ondermijnt. Volgens hen is juist dat vertrouwen de basis van de samenwerking. Als dat verdwijnt, komt de samenhang van het bondgenootschap onder druk te staan.
Uit de NAVO ?
De Amerikaanse president heeft de afgelopen tijd herhaaldelijk uitgehaald naar Europese bondgenoten. Hij verwijt hen dat zij onvoldoende bijdragen en niet bereid zijn om de Verenigde Staten militair te ondersteunen wanneer dat wordt gevraagd.
Daarbij heeft Trump ook openlijk gesuggereerd dat de Verenigde Staten zich uit de NAVO zouden kunnen terugtrekken. Zulke uitspraken zorgen voor grote onrust onder lidstaten en voeden de onzekerheid over de toekomst van de alliantie.
De spanningen worden verder aangewakkerd door de situatie rond de belangrijke internationale vaarroute door de Straat van Hormuz, die door de oorlog feitelijk is afgesloten. De Verenigde Staten hebben hun Europese bondgenoten gevraagd om te helpen bij het herstellen van de doorgang, maar die steun blijft uit.
Europése alliantie
Binnen Europa groeit daardoor het besef dat de huidige situatie niet alleen over één conflict gaat, maar over de bredere rolverdeling binnen de NAVO. Landen worden gedwongen na te denken over hun eigen verantwoordelijkheid en positie. Meerdere Europese leiders spreken de laatste tijd steeds vaker over een Europése vredesmacht, zonder de Amerikanen.
Het overleg in Washington wordt gezien als een poging om de relatie te stabiliseren en verdere escalatie te voorkomen. Of dat lukt, is onzeker, maar duidelijk is dat de spanningen binnen de NAVO voorlopig niet verdwenen zullen zijn.