Podobnie jak Holandia, również Irlandia i Niemcy niedawno utraciły swoje prawa do derogacji UE, w wyniku czego w tych krajach dozwolone jest mniejsze rozprowadzanie nawozów naturalnych. Nowy prawicowy rząd koalicyjny w Holandii, w którym uczestniczy delegacja ministerialna agrarnej partii BBB, stara się z Brukseli uzyskać przedłużenie wyjątku derogacyjnego.
Bruksela od pewnego czasu pracuje nad aktualizacją Dyrektywy azotanowej i chce ją ponownie zatwierdzić na dziesięć lat od 2027 roku. Ponieważ z badań i pomiarów wynika, że wiele krajów UE nie spełni norm dotyczących azotanów, już teraz wprowadzane są surowsze kontrole.
Ten problem jest już od dawna znany, a różne kraje wcześniej zetknęły się z zaostrzeniem przepisów i sankcjami. Niemcy w 2022 roku ledwie uniknęły zapłaty wielu milionów euro, ponieważ – wreszcie – ograniczyły lub całkowicie zakazały nawożenia obszarów szczególnie wrażliwych.
W odpowiedzi na groźbę kroków prawnych władze flamandzkie poinformowały, że podjęły różne środki w celu ograniczenia zanieczyszczenia azotanami. Komisja Europejska ocenia jednak, że te działania wciąż nie są wystarczające, by spełniać europejskie normy. W lutym ubiegłego roku Komisja Europejska pozwała Belgię do Trybunału z powodu złej jakości wód spowodowanej zanieczyszczeniem azotanami w Walonii, ale sprawa została zamknięta, gdy Walonia miesiąc później zatwierdziła nowy plan działań związanych z nawozami.
Na Irlandię również naciska Komisja Europejska. Irlandzki sektor rolny, ważna gałąź gospodarki, obawia się skutków surowszych norm azotanowych. Rolnicy w Irlandii borykają się już z niepewnością po utracie praw do derogacji UE, co bezpośrednio wpływa na prowadzenie działalności i może prowadzić do wyższych kosztów oraz niższych plonów.
Sytuacja w Austrii jest podobna do tej w Irlandii i Flandrii. Pomimo wysiłków austriackiego rządu mających na celu poprawę jakości wody, najnowsze raporty Komisji Europejskiej wskazują, że podjęte środki nie przyniosły wystarczających rezultatów.
Zanieczyszczenie azotanami to poważny problem środowiskowy, ponieważ prowadzi do szkodliwego zakwitu glonów w wodach, co zagraża bioróżnorodności i pogarsza jakość wody pitnej. Unia Europejska ustanowiła zatem surowe wytyczne mające na celu przeciwdziałanie temu rodzajowi zanieczyszczenia, określone m.in. w Ramowej Dyrektywie Wodnej.