Posłowie niderlandzcy rozpoczęli procedurę w Komisji Europejskiej, aby uzyskać udostępnienie wszystkich dokumentów oraz korespondencji dotyczącej kontrowersyjnego handlu paszportami przez Maltę, Bośnię oraz Cypr. Sprzedaż paszportów, przede wszystkim przez malutkie państwo Malta, jest dla nich poważnym problemem.
Politycy z Niderlandów, zarówno z partii rządzących, jak i opozycji, początkowo liczyli, że rząd w Hadze odpowie na ich pytania. Jednak ponieważ niderlandzcy ministrowie najwyraźniej nie mieli dostępu do tych informacji w Brukseli, zwrócili się teraz do procedur udostępniania dokumentów w Brukseli. Komisja Europejska ma opublikować wszystkie dokumenty dotyczące kontrowersyjnego handlu paszportami przez państwa członkowskie UE, tak brzmi ich wniosek o dostęp do informacji publicznej (WOB).
Niderlandczycy proszą także o korespondencję z innymi państwami kandydującymi do UE. Między innymi Albania zapowiedziała, że planuje sprzedaż paszportów w kontekście możliwego przystąpienia do Unii. Kilkakrotnie zwracano się też z prośbą o zatrzymanie sprzedaży w Parlamencie Europejskim w Strasburgu, ale UE nie ma kompetencji w kwestii wydawania narodowych paszportów, nawet jeśli mają one skutki prawne w całej Unii.
Bośnia oraz należące do UE Cypr i Malta oferują paszporty za spore pieniądze. Osoby, które zakupią taki paszport w kraju UE, nie tylko stają się mieszkańcami tego kraju, ale też obywatelami UE ze wszystkimi powiązanymi przywilejami. Handel paszportami przyciąga bardzo bogatych, ale też podejrzanych inwestorów m.in. z Rosji, Bliskiego Wschodu i Chin. Z unijnym paszportem mogą oni omijać rygorystyczne kontrole, na przykład bankowe.
Niderlandzcy parlamentarzyści podkreślają poważne zagrożenia wynikające z handlu paszportami. Za 900 000 euro Malta wystawia taki pożądany dokument każdemu, kto tylko może go zapłacić. Osoby te mogą wtedy swobodnie podróżować po Europie. „Jako UE jesteśmy tak silni, jak najsłabsze ogniwo” – zaznacza poseł CDA Pieter Omtzigt.
Omtzigt przeprowadził w zeszłym roku, jako członek Rady Europy – współpracy parlamentów europejskich – śledztwo dotyczące zabójstwa maltańskiej dziennikarki śledczej, która ujawniła bliskie związki między maltańskimi przestępcami a politykami na Malcie. Sprzedaż paszportów była tylko jednym z elementów tej sprawy. Raport Omtzigta przyczynił się do ostatecznego rozpoczęcia przez Maltę procesu przeciwko mordercom oraz ich szefom. Nawet maltański premier musiał w końcu ustąpić ze stanowiska.
Komisja Europejska poinformowała, że w ciągu piętnastu dni udzieli odpowiedzi na wniosek o udostępnienie wszystkich dokumentów dotyczących handlu paszportami.