Polonya ve Macaristan'ın muhafazakar-milliyetçi hükümetleri, üye devletlerin hukuk devletini koruma konusundaki Avrupa kurallarına uymalarını zorunlu kılacak AB yasaları ve prosedürlerindeki değişikliklere karşı çıkıyor. Brüksel'de düzenlenen bakanlar toplantısında, diğer 26 AB ülkesinin isteksiz üye devletlere karşı daha sert önlemler almaya hazır olduğu ortaya çıktı.
Birçok AB ülkesi için, Orta Avrupa'daki bazı ağırlıklı olarak muhafazakar veya popülist hükümetlerin mültecilerin ve iltica talebinde bulunanların dağıtımına ve yerleştirilmesine katkıda bulunmak istememesi can sıkıcıdır. Ayrıca, yargı bağımsızlığının tam olarak sağlanmadığı ülkeler (Polonya), yabancı müdahaleye düşmanca yaklaşanlar (Macaristan) ve yolsuzluğun yeterince mücadele edilmediği ülkeler (Romanya, Malta) konusunda süregelen memnuniyetsizlik vardır.
Son yıllarda Avrupa Komisyonu, Polonya ve Macaristan’a karşı ağır bir yaptırım prosedürü (madde 7) başlatmış olsa da, bunlar zor ve yavaş işler. Ayrıca, ceza tedbiri (oy hakkının geri alınması) aslında en ağır ve tek araçtır.
Bu nedenle, Avrupa Komisyonu şimdi yıllık AB destekleriyle bir bağlantı getirmeyi önerdi. Ülkeler AB prosedürlerine uymayı reddederlerse, örneğin o ülkenin tarım destekleri kesilebilir. Ancak böyle yeni bir kural oybirliği gerektirdiğinden, Polonya ve Macaristan bunu dün Brüksel'de (şimdilik) engelledi.
Özellikle bu hafta Avrupa Adalet Divanı, Polonya hakimlerine yönelik tartışmalı disiplin yargılaması hakkında bir kez daha eleştirel bir karar verdi. Mahkeme, 2017'de kurulan Polonya disiplin mahkemesinin bağımsız olup olmadığını sorguluyor. Avrupa Komisyonu'na göre, bu bağımsız değildir. Polonya disiplin kurulu (yüksek mahkeme hakimleri), muhafazakar Polonya PiS hükümetinin politikacıları tarafından atanan Yargı Konseyi tarafından önerilmektedir.
Luxembourg'daki hakimler, bu konseyin hükümetten, parlamentodan ve cumhurbaşkanından yeterince bağımsız olmasının hayati olduğunu belirtiyor. Onlar, bu konuda hiçbir şüphe oluşmaması gerektiğini vurguluyor. Polonya hükümeti, hoşlanmadığı hakimleri uzun süredir tasfiye etmeye çalışıyor. Avrupa Komisyonu’na göre, yargıya siyasi etkiyle hukuk devleti zayıflatılıyor. AB mahkemesi, Brüksel’in bu konudaki tutumunu önceki kararlarında haklı buldu.