Gelecek hafta Brüksel ve Avrupa Birliği'nde 'Yeşil Hafta' düzenleniyor. Hem Avrupa tarım bakanları hem de Tarım Komisyonu ve Avrupa Parlamentosu, bu hafta yeni Avrupa ortak tarım politikası (ORTP) hakkında önemli kararlar vermeyi amaçlıyor.
İki yılı aşkın hazırlık görüşmelerine rağmen, Tarım ve Doğal Kaynaklar bakanları ile Avrupa Parlamentosu siyasi grupları onlarca konuda hâlâ hem birbirleriyle hem kendi içinde anlaşamamış durumda.
Avrupa Parlamentosu milletvekilleri ortak tarım politikasının reformu planları üzerinde tartışıyor ve oy kullanıyor. Bu revizyonun ORTP’yi daha sürdürülebilir, güçlü ve esnek hale getirmesi hedefleniyor. Pakette zorunlu iklim ve çevre dostu uygulamaların güçlendirilmesi, büyük tarım işletmelerine yapılan ödemelerin azaltılması ve küçük işletmeler ile genç çiftçilere daha fazla kaynak ayrılması planları yer alıyor.
Konunun özü, AB’nin 2021-2027 yılları arasında toplam 386,7 milyar euroyu çiftçilere ve kırsal alanlara nasıl harcayacağı. Bakanlar Pazartesi ve Salı günleri Lüksemburg'da (Çarşambaya sarkabilir) bir araya gelirken, Avrupa Parlamentosu Pazartesiden Cumaya kadar yüzlerce yol gösterici değişiklik önerisi üzerinde oylama yapacak (Cuma akşamına kadar sürebilir).
Mevcut durum itibarıyla son oylamalar muhtemelen cuma öğleden sonra 17.30 civarında değerlendirilecek. Bazı gözlemciler görüşmelerin ancak kasım ayındaki sonraki genel oturumda tamamlanabileceğini bile düşünüyor.
Üç büyük EP grubunun siyasi liderleri geçen hafta bir ‘yol gösterici uzlaşı’ bulduklarını açıkladı. Hristiyan Demokratlar (EVP), Sosyal Demokratlar (S&D) ve Liberaller (Renew), 705 sandalyenin yüzde altmışını oluşturuyor. Ancak geçtiğimiz hafta Tarım Komisyonu AGRI, Bütçe Komisyonu (BUDG) ve Çevre Komisyonu (ENVI) arasında hâlâ gelecekteki finansman konusunda fikir ayrılıkları olması nedeniyle grup disiplinlerinin çalışıp çalışmayacağı kesin değil.
Çok sayıda görüş ayrılığının nedeni, tarımın gelecekte ne ölçüde yeni İklim ve Çevre kurallarına uyacağı sorusu. Tarım çevrelerinde Yeşil Mutabakat büyük sorun ve tartışma konusu olarak görülüyor. Bazıları parlamentoda ve Bakanlar Konseyinde varılan mevcut uzlaşıları, yeni ORTP politikası içinde Yeşil Mutabakat kriterlerinden ilk “gevşeme” olarak değerlendiriyor.
Üç grup liderinin ‘uzlaşı’sı S&D grubu için bir yenilgi olarak da yorumlanıyor. Parlamento’daki muhalefet partilerine göre sosyal demokratlar, EVP ve Renew’un “şimdi elde edilebilecekleri almak” stratejisini kabul etti. Sol muhalefet, S&D’yi Yeşil Mutabakat’ın Çevre ve İklim hedeflerine yeterince sahip çıkmamakla ve “yeni” ORTP’nin gerekli sürdürülebilirlikten kaçmaya çalışmakla eleştiriyor.
Benzer bir anlaşmazlık AB üye devletlerinin Tarım ve Doğal Kaynaklar bakanları arasında da sürüyor. Burada tartışılan konu, mevcut tarım sübvansiyonlarının yüzde yirmisinin ‘organik’ hedeflere mi yoksa yüzde otuzunun mu ayrılması gerektiği. Kimyasal bitki koruma ürünlerinin tamamen yasaklanıp yasaklanmaması ya da kısmi yasak getirilip getirilmemesi. Bu yasakların hemen mi yoksa birkaç yıl sonra mı uygulanacağı. Ayrıca bakanlar halen tarım arazilerinin ne kadarının çiçekler ve püskürtücü sistemler için korunan sınırlar olarak bırakılması gerektiği konusunda da anlaşamıyor.
Bakanlar ve Avrupa Parlamentosu nihai pozisyonlarını aldıktan sonra, tarafların birbirleriyle ve ardından Avrupa Komisyonu ile anlaşmaları gerekiyor. Bu nedenle ‘yeni’ ORTP’nin en erken 2023 yılında yürürlüğe girmesi bekleniyor.