Birleşik Krallık Başbakanı Boris Johnson, AB ile daha önce yapılan bir ticaret anlaşmasını geçersiz kılan yeni yasalar hazırlıyor. Bu durum, mevcut Britanya-Avrupa ticaret anlaşması müzakerelerinin başarısız gibi göründüğünü gösteriyor.
Johnson hükümeti, şirketler için ‘eşit oyun alanı’ (devlet sübvansiyonları nedeniyle haksız rekabet olmayacak) ve (Britanya'nın bölgesi olan) Kuzey İrlanda için gümrük hükümleriyle ilgili anlaşmaları geri alıyor. Genellikle iyi bilgilendirilen Financial Times’a göre Başbakan Johnson Çarşamba günü bir açıklama yapacak.
Geçen yıl ekim ayında Johnson ve AB, Birleşik Krallık'ın AB’den ayrılmasının koşulları üzerinde bir anlaşmaya vardı. Londra ve Brüksel şimdi ‘Brexit sonrası’ bir ticaret anlaşması konusunda uzlaşmaya çalışıyor ancak pek ilerleme kaydedilemiyor. Başbakan Boris Johnson Pazartesi günü, "Eğer (15 Ekim'e kadar) anlaşamazsak, aramızda bir serbest ticaret anlaşması olacağını düşünmüyorum, bunu ikimiz de kabul edip ilerlemeliyiz" dedi.
O, gelecekteki Britanya ticaret durumunu AB ticaret anlaşması olmadan Avustralya ile olan duruma benzetti. Bu durumda iki ülke de küresel WTO ticaret tarifelerine tabi olacak. Britanya sanayisi ve tarım sektörü bunu korkunç bir senaryo olarak görüyor çünkü ihracatlarının büyük bir bölümünü AB ülkelerine kaybetme tehlikesiyle karşı karşıyalar ve AB ürünlerinin ithalatına yüksek gümrük vergileri ödemeleri gerekecek.
Dün, Muhafazakar Parti içindeki Brexit sertlik yanlıları, önceki Britanya hükümeti Theresa May’in AB ile baştan itibaren ‘yanlış anlaşmalar’ yaptığı ve bunun Brexit sonrası Britanya’yı AB ile yapılan anlaşmalara bağlı tuttuğu gerekçesiyle bir kopuşun sinyalini verdi. Onlar şimdi Johnson ile sert bir anlaşmasız Brexit’e gitmek istiyor, oysa Avam Kamarası bunu geçen yıl üç kez reddetti.
Eğer bir anlaşma sağlanamazsa, Johnson Çarşamba günü söyleyeceği gibi, Birleşik Krallık, Avustralya ile olduğu gibi AB ile bir ticaret ilişkisi kuracak ve bu "iyi bir sonuç" olacak. “Hükümet olarak sınırlarımızda ve limanlarımızda buna hazırlanmaktayız. Yasalarımız, kurallarımız ve balıkçılık alanlarımız üzerinde tam kontrole sahip olacağız.”
AB diplomatları bu adıma dehşete kapıldı ve böyle bir adımın Birleşik Krallık’ın küresel prestijini zedeleyeceği ve 31 Aralık'taki çalkantılı bir Brexi olasılığını artıracağı uyarısında bulundu. Bu adım ayrıca Londra'da bu hafta devam eden ticaret müzakerelerinin başarısızlığa mahkûm olduğunu anlamına geliyor.
Financial Times’a konuşan bir içeriden kaynak, bu adımın “açık ve bilinçli bir şekilde” geçen yıl ekim ayında Kuzey İrlanda'da sert sınırın önlenmesine dair yapılan anlaşmayı baltalayacağını söyledi. Kuzey İrlanda siyaseti, Johnson’un bu geri adımı karşısında şoke oldu.
Bir anlaşmanın yıl sonundan önce yapılması gerekiyor çünkü Brexit’in yürürlüğe girmesinden sonra başlayan geçiş dönemi o zaman sona erecek. Bu geçiş döneminde Birleşik Krallık hâlâ AB kurallarına bağlı kalıyor.
Başbakanlık ofisi tarafından Pazar günü yayımlanan bir açıklamada Johnson’ın Pazartesi günü AB’ye, kendisi için 15 Ekim'in bir anlaşma imzalamak için son tarih olduğunu bildireceği belirtiliyor. Bu, Londra’nın mevcut geçiş dönemini uzatmak istemediğini yeniden vurgulaması anlamına geliyor.