Avrupa Birliği ile Britanya arasında Kuzey İrlanda‘daki gümrük kontrolleri konusundaki görüş ayrılıkları, Kuzey İrlanda Başbakanı Paul Givan'ın istifasına yol açtı. Onun istifası, Britanya yanlısı DUP partisinin Brexit’in Kuzey İrlanda Protokolü’ne karşı tırmanan kampanyasının ortasında gerçekleşti.
DUP, Kuzey İrlanda protokolünde yeterli değişiklikler yapılmazsa bakanlarını Belfast’taki bölgesel yönetimden çekmekle defalarca tehdit etti. Brexit anlaşmasının bu bölümü, Britanya ve Kuzey İrlandalıların ticaretlerinde gümrük kontrolleri uygulamasını gerekli kılıyor çünkü (Britanya’nın bir parçası olan) Kuzey İrlanda Avrupa serbest pazarının bir parçası olmaya devam ediyor.
Geçen hafta Kuzey İrlanda Gıda ve Tarım Bakanı Edwin Poots, mağazaların stoklanmasında gecikmelere yol açan bu liman kontrollerini tek taraflı olarak durdurma emri verdi. Belfast Yüksek Mahkemesi ise bu kararı şu anda geri çevirdi.
İrlanda ile Kuzey İrlanda arasındaki kara sınırı tamamen açıktır. Kuzey İrlanda'ya yapılan teslimatlar, üçüncü ülkelerden gelen malların Britanya üzerinden kontrolsüz şekilde AB'ye girmesini önlemek için kontrol edilmelidir. Kuzey İrlanda Tarım Bakanı Edwin Poots, bu kontrollerden kurtulmak istemiştir.
Brüksel ile Londra arasında pek çok kolaylaştırma üzerinde anlaşılmış olsa da, Kuzey İrlanda DUP'si hâlâ memnun değildir. AB, gümrük kontrolünün durdurulmasını mevcut ticaret anlaşmasının ihlali olarak niteliyor.
Kuzey İrlanda Başbakanı Givan'ın istifasıyla birlikte, DUP'nun Avrupa yanlısı ve İrlanda milliyetçisi rakibi Sinn Féin partisinden olan başbakan yardımcısı Michelle O’Neill'in de istifa etmesi gerekiyor. Nisan ayında Kuzey İrlanda’da bölgesel seçimler var; bu seçimlerin erkene alınması ihtimali bulunuyor.
Bazı yorumculara göre, DUP’nun gümrük kontrolleri hakkında devam eden eleştirileri, partinin Britanya yanlısı tutumunu vurgulamak içindir. Sinn Féin ise Kuzey İrlanda'nın bu ticari pozisyonu hakkında bir referandum yapılması gerektiğini savunuyor.