Avusturya, Çekya, Moldova, Polonya ve Romanya'da binlerce Kızıl Haç gönüllüsü, etkilenen insanların ihtiyaçlarına yanıt vermek için gece gündüz çalışıyor. Son günlerde bu ülkelerdeki sağanak yağmurlar büyük sellere yol açtı; bu da evlerin su altında kalmasına, elektrik kesintilerine, ulaşımın aksamasına ve altyapının zarar görmesine neden oldu. Macaristan Başbakanı Orban, Avrupa Parlamentosu'ndaki planlanan ziyaretini ve konuşmasını Ekim ayına erteledi. Polonya'da ise Başbakan Donald Tusk bir tür olağanüstü hal ilan etti.
Strazburg'daki Avrupa Parlamentosu'nun Çarşamba veya Perşembe günü etkilenen bölgelere yönelik olası bir yardım operasyonunu tartışması bekleniyor. Başlangıçta AB politikacıları sadece bu yılın başında aşırı yağışlar ve erken donlar nedeniyle zarar gören çiftçilere tazminat ödenmesini gündeme almıştı. Ancak şu anki, çok daha büyük felaketin ölçeği Brüksel'i yeni adımlar atmaya zorladı.
Su baskını felaketinin ve maddi kayıpların kapsamı hakkında henüz net bir tablo yok. Şimdiye kadar çoğu haber şehirler ve köylerden gelirken, kırsal alanlarda henüz genel bir değerlendirme bulunmuyor. Orta Avrupa'da taşan nehirler, daha çok alçak rakımlı yerleşim alanlarında dar sokaklardan geçerken, biraz daha yüksek rakımdaki dış bölgelerde ise geniş çayırlar ve tarlalar (kirli) nehir sularıyla kaplanmış durumda.
Şu anki vahşi nehirlerin televizyon görüntüleri, birkaç yıl önce Almanya ve Belçika'nın bazı bölgelerinde hatta Valkenburg (Hollanda)'a kadar uzanan sellerle büyük benzerlikler taşıyor.
"Avrupa dünyanın geri kalanından çok daha hızlı ısındığı için, böyle sellerin geçmişteki gibi tarihi değil, sık veya hatta her yıl gerçekleşen olaylar olacağı olası bir gelecekle karşı karşıyayız. Bu yeni gerçekliğe uyum sağlamak için hazırlıklı olmamız gerekiyor," diyor Uluslararası Kızıl Haç'ta Sağlık, Afetler, İklim ve Krizler bölümünün başkanı Andreas von Weissenberg.
En çok etkilenen bölgelerden biri olan Aşağı Avusturya'da 1.750 kişi evlerini terk edip geçici barınaklara gitmek zorunda kaldı. Birçoğu 2002'deki seller sırasında benzer bir kriz yaşamış ve şimdi her şeyi yeniden kaybetmekten korkuyor.
Çekya'da bir baraj göletin kapağı kırıldı ve Polonya'da 40.000 nüfuslu bir şehrin tahliyesi gerekiyor. Belediye başkanı sakinlerini çatı katına çıkmaya çağırdı.
Doğu Romanya'da seller altı can aldı. En çok etkilenen Galați ve Vaslui illerinde 5.000'den fazla ev su altında kaldı ve yüzlerce kişi tahliye edildi. Romanya Kızıl Haçı 20 ton yiyecek ve içme suyu dağıttı, etkilenen insanlara destek için bağış çağrısında bulundu.
Bölgedeki diğer ülkeler; Almanya, Macaristan ve Slovakya ise yüksek alarmda kalmaya devam ediyor; Kızıl Haç ekipleri yerel yetkililerle iş birliği içinde hazır bekleyip müdahaleye hazır.
Özellikle Tuna, Elbe ve Odra nehirlerindeki su seviyelerinin hafta içerisinde zirve yapması bekleniyor.
İklim bilimciler hasar konusunda endişeli ancak yoğunluk karşısında şaşırmadıklarını belirtiyor. Bilim insanları aşırı yağışların insan etkisine bağlanmasında temkinli, çünkü su döngüsünü etkileyen çok sayıda faktör var. Daha sıcak havanın daha fazla nem tutabileceği genel olarak bilinirken, bu durum aynı zamanda mevcut su miktarına da bağlı.
ETH Zürich'den iklim bilimci Sonia Seneviratne, Orta Avrupa'daki sellerin doğrudan analizlerinin, su buharının büyük çoğunluğunun Karadeniz ve Akdeniz'den geldiğini gösterdiğini söyledi. Bu bölgeler, insan kaynaklı iklim değişikliği nedeniyle ısındı ve böylece havaya daha fazla su buharı karıştı.
"Ortalama olarak, her derece küresel ısınma için şiddetli yağış olaylarının yoğunluğu %7 artıyor," dedi. "Şu anda 1,2 derece küresel ısınma var; bu da şiddetli yağış olaylarının ortalama %8 daha yoğun olduğu anlamına geliyor."