Lityum, elektrikli araçlar ve diğer teknolojiler için pil üretiminde hayati bir metal olup, Rio Tinto’nun projesi Avrupa’nın önemli bir kısmının lityum ihtiyacını karşılayabilir.
Protestolar özellikle Jadar Vadisi’ndeki madencilik projesinin olası ekolojik etkilerine karşıdır ve yeni değildir. 2022’de proje, halkın şiddetli muhalefeti üzerine Sırp hükümeti tarafından geçici olarak durdurulmuştu. Ancak yakın zamanda Belgrad yeniden onay verdi.
Göstericilere göre, madencilik yerel tarım arazilerine ve su kaynaklarına ciddi zararlar verebilir, olası kirlilik çevre üzerinde kalıcı tahribata yol açabilir. Sırbistan’da lityum madenciliğinin kalıcı olarak yasaklanmasını talep ediyorlar.
Sırp hükümeti ve projenin destekçileri madencilik projesinin istihdam ve ulusal ekonomi için bir canlandırma da dahil olmak üzere ekonomik faydalar sağlayacağını savunuyor. Cumhurbaşkanı Aleksandar Vučić ise protestoları siyasi amaçlı olarak değerlendirerek, hükümetini istikrarsızlaştırmayı hedeflediğini belirtti.
Aynı zamanda proje, Avrupa pazarına lityum tedarikini garanti altına almak amacıyla Sırbistan ile stratejik işbirliği imzalayan Avrupa Birliği tarafından destekleniyor.
AB ve Rio Tinto’nun en yüksek çevre standartlarının uygulanacağını taahhüt etmesine rağmen, yerel halk ve çevreci aktivistler arasındaki endişeler devam ediyor. Önümüzdeki haftalar projenin geleceği açısından kritik öneme sahip olacak.