Avrupa Komisyonu, AB dışındaki ülkelerden gıda ürünleri ithalatında daha sıkı çevresel ve iklim vergilerinin Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) yasal düzenlemelerine aykırı olmadığını belirtiyor. Böylece Avrupa Komisyonu, ticaret anlaşmalarında söz konusu “ayna maddelerinin” (spiegelclausules) uygulanmasına dair ilk kez olumlu bir sinyal veriyor.
Tarım Komiseri Janusz Wojciechowski, 27 Tarım ve Gıda Bakanına pazartesi günü Lüksemburg'da, 'vaka bazında' test etmeye başlamaları teklifinde bulunuyor. Avrupa Komisyonu'nun hazırladığı eşlik eden bir test raporu yakın zamanda yayımlandı. Komisyon, Ocak ile Mart ayları arasında paydaşlar arasında yapılan istişareler hakkında bakanları bilgilendirecek.
Uzun süredir çiftçiler ve hayvancılar, özellikle kendi Avrupa pazarlarını korumak adına, AB dışından gelen ‘ucuz’ gıdalara eşit üretim kriterleri ya da ek vergiler uygulanmasını istiyordu. Ancak DTÖ, bunun rekabeti bozucu ve kendi şirketlerini kayırıcı olduğu gerekçesiyle bu tür “ithalat cezalarının” uygulanmasına izin vermiyor.
Fakat AB, Green Deal ve Çiftlikten Sofraya politikalarıyla hayvan refahı, biyolojik çeşitlilik ve sağlık için yeni standartlar getirirken; AB, bu yeni iklim kriterlerini ithal gıdalar için de talep etmeyi planlıyor. Ülkeler bu gereklilikleri karşılayamaz ya da karşılamak istemezse, AB eşit rekabet koşullarını sağlamak amacıyla ek vergiler getirebilecek.
Avusturyalı Avrupa Parlamentosu üyesi Simone Schmiedtbauer (ÖVP/EVP) bunu bir “aşamayı kazandık” olarak nitelendiriyor. Avrupa Komisyonu’ndan ticaret anlaşmalarında “ayna maddelerine” dair ilk kez olumlu bir sinyal geliyor. Özellikle Fransa son altı ayda bu konuda güçlü bir şekilde destek vermiş durumda.
“Avrupa Komisyonu artık projeye karşı değil. Bu, üzerine daha fazla çaba göstereceğimiz bir aşama zaferidir,” diyen Schmiedtbauer, Avusturya Çiftçiler Birliği STBB’nin sitesinde yayımlanan bir makalede, “Artık Avrupa Komisyonu’nun, yerel çiftçi birliklerinin AB’li çiftçiler için geçerli olan üretim normlarının ithal edilen tarım ürünleri ve gıdalar için de uygulanması talebini anlaması zamanı geldi” diye açıklıyor.
Yasal dayanıklılığı uygulamada test etmek için “vaka bazında değerlendirme” yapılması öneriliyor. Hollanda Tarım Bakanı Henk Staghouwer geçen hafta yaptığı mektupta, pratikte bu 'vaka bazında' yaklaşımı desteklediğini belirtti.
Ancak sadece kalite fiyatı belirlemiyor, aynı zamanda ülkeden ülkeye farklı koşulların var olduğuna da değiniyor. “Aynı zamanda altyapı, bilgi ve işgücü maliyetleri gibi diğer faktörler de şirketlerin nihai rekabet gücünü etkiliyor. Bu durumda, DTÖ'nün çok taraflı çerçevesi içinde nelerin mümkün olduğuna ve hangi önlemlerin istenebilir olduğuna bakılmalı” diyor Staghouwer mektubunda.
“İthal edilen ürünler için aynı üretim standartları – işte yerel çiftçilerin talebi bu ve bunu hak ediyorlar. Bu, Avrupa çiftçilerinin rekabet gücünü güçlendirir ve tarımın bölgesel bir yaklaşımla atılım yapmasına yardımcı olur. Tüketiciler, hayvanlar, çevre ve iklim bundan fayda sağlar ve en önemlisi biz çiftçiler” diye vurguluyor Schmiedtbauer.