2022'den beri Ukrayna, neredeyse tüm tarım ürünlerini AB'ye gümrük vergisi olmadan ihraç edebiliyor. Bu karar, Rusya tehdidi altındaki ülkeyi ekonomik olarak desteklemek amacıyla alınmıştı. Yeni anlaşmada, bu muafiyetler azami miktarlar ve kotalarla değiştirilecek.
Çeşitli ürünler ve gıda maddeleri için Ukrayna'nın yıllık olarak vergisiz ihraç edebileceği miktarlar üst sınırlandırılacak. Brüksel, bunu hem Ukrayna'ya destek sağlayan hem de AB ülkelerindeki çiftçileri koruyan bir uzlaşma olarak sunuyor.
Beş Doğu Avrupalı ülke bu düzenlemeyi yetersiz buluyor. Daha kapsamlı sınırlamalar talep ediyor ve tarım sektörlerinin haksız yere zarar gördüğünde ısrar ediyorlar. Özellikle Polonya ve Macaristan, AB kurallarına aykırı olduğu uyarılarına rağmen son aylarda kendi çiftçilerini korumak için ek önlemler aldı.
Avrupa Komisyonu ise teklif edilen düzenlemeye bağlı kalmayı sürdürüyor ve taslak üzerinde değişiklik yapmayı reddediyor. Komisyon, paketin Ukrayna'yı destekleme zorunluluğu ile AB ülkelerinin çiftçilerini rekabetten koruma çıkarları arasında dikkatlice dengelendiğini belirtiyor.
Bakanlar Konseyi’ndeki 27 üye devlet anlaşmayı bu ay resmen onaylamalı. Beş ülke çoğunluğu oluşturmadığı için itirazları süreci durdurmaya yetmeyebilir. Yine de bazı ülkelerin daha fazla engelleme tehdidinde bulunması nedeniyle gerilim yüksek seyretmeye devam ediyor.
Macaristan, tartışmayı daha geniş siyasi gündemlerle ilişkilendiriyor. Ülke sadece ticaret anlaşmasına karşı oy vermekle kalmayıp aynı zamanda Ukrayna ile resmî üyelik müzakerelerini engelleme tehdidinde bulunuyor. AB'nin genişlemesi için oy birliği gerekiyor ve bu da Budapeşte’ye belirleyici bir konum sağlıyor.