AB Başkanı Charles Michel, Cuma günü düzenlenen video zirvesinde corona kurtarma planı ve 2021-2027 Avrupa çok yıllı bütçesi (MFK) üzerine zorlu müzakereler beklediğini belirtti. Michel, henüz bir atılım beklemediğini, Temmuz ayında yeniden bir AB zirvesi olacağını ve devlet liderlerinin önünde halen çok iş olduğunu söyledi.
Masanın üzerinde Avrupa Komisyonu’nun 1100 milyar euroluk çok yıllı bütçe (MFK) ve 750 milyar euro büyüklüğündeki corona kurtarma fonu teklifi bulunuyor; bunun 500 milyarı hibe olarak öngörülüyor. Net katkı sağlayan ülkeler olan Hollanda, Danimarka, İsveç ve Avusturya tekrar tekrar daha fazla harcama yapmak istemediklerini belirttiler.
Bu dört ülke, öncelikle corona krizinden etkilenen Güney Avrupa ülkelerinin ekonomilerini Avrupa hibe veya destekleriyle değil, uygun maliyetli kredilerle canlandırmaları gerektiğini savunuyorlar. Buradaki soru, her başvurunun tüm AB ödeme prosedürlerinden geçip geçmemesi gerektiği ve böylece AB bürokrasisi ve politikacıları tarafından çeşitli koşulların dayatılması ihtimali bulunuyor.
AB Başkanı Michel daha önce devlet liderlerinin birçok konuda görüşlerinin örtüştüğünü belirtti. Ancak çok yıllı bütçenin büyüklüğü ve içeriği, yeni Avrupa vergilerinin getirilmesi ve Hollanda gibi ülkelerin halen faydalandığı indirimler hakkında hâlâ güçlü mücadelelerin yaşanacağını bekliyor.
Bu yılın başında Almanya Şansölyesi Angela Merkel, Almanya’nın sadece corona ekonomik zararlarının telafi edilmesi için değil, Avrupa’nın ekonomik altyapısının sürdürülüp geliştirilmesi için de AB’ye daha fazla katkı yapması gerektiği sonucuna vardı. Bundan sonra özellikle Avusturya ve Hollanda, Güney Avrupa ülkelerine kontrolsüz mali destek verilmesine ve kolektif AB borçlanmasına güçlü şekilde karşı çıktılar.
Hollanda koalisyon hükümeti şimdi AB kurtarma fonu konusunda bir uzlaşma aradıklarını söylüyor. Başbakan Rutte, konunun sadece fonun kredi mi yoksa hibe mi vereceği meselesinden çok daha geniş olduğunu vurguluyor. Protesto eden dört AB ülkesi, destek karşılığında güney ülkelerinin öncelikle işgücü piyasalarını ve emeklilik sistemlerini reforme etmeleri gerektiğini düşünüyor.
AB zirvesinde bir çözüm bulunmazsa Avrupa Birliği’nin krizden zayıflayarak çıkacağı uyarısında bulunan liberal başbakan Mark Rutte, Avrupa’daki ekonomik farklılıkların büyümesinin risk teşkil ettiğini belirtti. Kuzey ülkeleri güney ülkelerinden daha hızlı krizi atlatırsa bu durumun AB içindeki istikrarı riske atacağını söyledi. Bu nedenle etkilenen ülkelere para gitmesi gerektiğini ve bu ülkelere yardım için daha önce yapılan çağrıları desteklediğini ifade etti.
Rutte şimdi diğer AB liderlerinin AB’nin güçlendirilmesi gerektiği, zayıflatılmaması gerektiği yönündeki görüşlerine katılıyor. Ayrıca uluslararası siyasetin giderek istikrarsız hale geldiğine dikkat çekiyor. ABD ile Çin arasındaki giderek karmaşıklaşan ilişkiye ve Rusya’nın rolüne işaret ediyor. Bu karmaşık oyunda Avrupa’nın bir oyuncak haline gelme tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu söylüyor.
Bu sorunlarla başa çıkmak için, Rutte’ye göre bir orta yol bulunmalı. Bu meseleye sadece fonun kredi mi yoksa hibe mi vereceği olarak bakmanın yanlış olduğunu belirtiyor. "İşin özü, ülkelerin reform yapmaya istekli olup olmadığıdır. Bu kritik noktadır." diyor. Böylece ülkeler gelecekte yeni krizlere daha iyi hazırlanabilirler.