AB’nin çok yıllı bütçesi ve koronavirüs iyileştirme fonu üzerinde, fonların büyüklüğü ve dağılımıyla ilgili görüş ayrılıkları göz önüne alındığında, temmuz ayı sonuna kadar anlaşma sağlanmasının “çok zor” olacağını Brüksel’deki AB yetkilileri ve diplomatlar kabul ediyor.
AB Komisyonu Başkan Yardımcısı Valdis Dombrovskis, geçen salı günü gerçekleşen mali ve ekonomik bakanlar toplantısının ardından, “Temmuz ayında siyasi bir anlaşmaya varmak oldukça iyi olur” dedi. Ancak AB bütçesine yapılacak ulusal katkıların artırılmasına karşı olan dört liderden biri olan Hollanda Başbakanı Mark Rutte’nin aceleci olmadığı biliniyor.
AB Başkanı Charles Michel, Avrupa Komisyonu’nun uzlaşma teklifine ilişkin liderlerin görüşlerini almak üzere onlarla temas kurdu. Bu ilk tur görüşmelerin ardından bir AB yetkilisi EURACTIV’e, 27 liderden gerekli oybirliğinin yaz tatili öncesinde sağlanmasının “çok zor” olacağını söyledi.
Hemen herkes, AB’nin tarihindeki en derin resesyonla karşı karşıya olması nedeniyle acele edilmesi gerektiği konusunda hemfikir. Salgının ekonomik etkilerini hafifletmek için Avrupa Komisyonu, 750 milyar avroluk eşi görülmemiş bir iyileştirme fonu önerdi.
Şubat ayında AB liderleri, kuzey, güney ve doğu üyeleri arasındaki farklılıklar giderilemediği için bütçe konusunda anlaşma sağlayamamıştı. Güncellenen çok yıllı mali çerçeve (ÇYMC) ve iyileştirme fonu, özellikle Hollanda ve Avusturya tarafından, ayrıca Macaristan gibi Doğu Avrupa ülkeleri tarafından da sorgulanıyor.
Almanya, koronavirüs krizinden etkilenen ülkelere yardım etmek için AB iyileştirme fonunun “çok hızlı” bir şekilde uzlaşmaya varılmasını istiyor. Bazı AB ülkeleri ciddi sıkıntıda ve Almanya, bu konuda yapılan bir maliye bakanları toplantısında hızlı yardıma ihtiyaç olduğunu belirtti.
Hollanda, İsveç, Danimarka ve Avusturya ile birlikte fonun bağış yerine borçlardan oluşması gerektiği görüşündeydi. Fransa ve Almanya ise buna katılmıyor. Onlar, belirli koşullara bağlı olarak 500 milyar avronun etkilenen ülkelere hibe edilmesini istiyor. Daha sonra Avrupa Komisyonu, paranın kısmen bağış ve kısmen borçlardan oluşacağı bir tür uzlaşma önerdi.
AB bakanlar toplantısında Hollanda bu kez itirazlarını fonun büyüklüğü ve çok yıllı bütçe tahminine odakladı. Maliye Bakanı Hoekstra'ya göre, öneriler Hollanda için ‘önemli ölçüde daha yüksek katkılar’ anlamına geliyor; Hollanda, 2021’de 1.5 milyar avrodan başlayarak 2027’de 2.3 milyar avroya kadar artan katkılarla karşı karşıya kalacak.
Hollanda diğer ülkelerle iş birliği yapmanın faydalı olduğunu kabul ediyor. Her ülke krizi kendi başına çözmeye çalışırsa, ‘COVID-19 salgınının simetrik şokuna asimetrik bir iyileşme’ yol açar. Hükümet, desteğin reformlar ve dijitalleşme, araştırma ve yeşil dönüşüm yatırımlarıyla bağlantılı olmasını da olumlu karşılıyor. Ancak Hoekstra, fonun finansmanı ve büyüklüğü hakkında ‘ciddi endişeleri’ olduğunu belirtiyor.