Perşembe günü başlayacak bir AB zirvesi öncesinde, dört Visegrad ülkesi, Avrupa Birliği’nin Finlandiya dönem başkanlığını yeni çok yıllı bütçenin belirlenmesine ilişkin önerisinden dolayı eleştirdi. Polonya, Macaristan, Çekya ve Slovakya yalnızca bütçenin büyüklüğü konusunda hemfikir değil, aynı zamanda AB kurallarına uymayan AB ülkelerine uygulanabilecek olası cezaları da reddediyorlar.
Yeni bir Avrupa Komisyonu göreve başladığında, Brüksel’de genellikle yeni bir çok yıllı bütçe de belirlenir; bu bütçe sadece mevcut anlaşmalar ve prosedürlere dayanmaz. Ayrıca yeni çok yıllı raporda, yeni Avrupa Komisyon Üyelerinin istek listesine yönelik para da dahil edilmiştir.
Mevcut anlaşmalar gereği, AB, ülkelere hibe ve fon tahsisinde artık o ülkenin mevcut AB kurallarına uyup uymadığını da kontrol etmek istiyor. Bu durumda Polonya ve Macaristan’ın yargılamalarının yeterince şeffaf olmaması ve yabancı kuruluşları ayrımcılığa tabi tutmaları nedeniyle daha az hibe alması riski var.
AB dönem başkanı Finlandiya, son aylarda tüm AB ülkeleriyle, mevcut Avrupa Komisyonu ve ayrıca yeni Komisyon Başkanı Ursula von der Leyen ile danışmalar yaptı. Ayrıca, yeni seçilen Avrupa Parlamentosu’ndaki siyasi grup liderlerinin de görüşleri alındı.
Bu danışmalar temelinde, yeni çok yıllı bütçede hibelerin yaklaşık üçte birinin tarıma harcanmasına devam ediliyor ve bu nedenle tarım en büyük AB harcama kalemi olmaya devam ediyor. Ancak, Avrupa Parlamentosu’nun bunu kabul edip etmeyeceği büyük soru işareti; çünkü bu tarım hibeleri artık Sürdürülebilirlik ve İklim Politikası perspektifinden de değerlendirilmek zorunda. Şimdiye kadar, olası kesintilerin büyük ölçüde bu sektörde gerçekleşeceği izlenimi vardı.
Mart ayında Avrupa Parlamentosu, 2021-2027 Komisyon taslak bütçesi hakkında bir görüş sundu. Orada, ortak gayri safi milli hasılanın yüzde 1’den yüzde 1,3’e çıkarılması önerildi. Temmuzda ise hükümet liderleri kendi duruşlarını belirtti. Onlar, maksimumun mevcut yüzde 1’de kalmasını istiyor. Avrupa Komisyonu ise büyümenin yüzde 1,13’e çıkması gerektiğini söylüyor. 2020’nin ilk yarısında üç AB organı arasında uzlaşma sağlanması için görüşmeler sürüyor.
Finlandiya dönem başkanlığı, üyelik ülkelerine geçen Temmuz ayında gönderdiği anket baz alınarak tartışmayı kolaylaştırmak için AB zirvesine dair bir belge hazırladı. Belgeye göre, üyeler gelecekteki MFK (Mali Çok Yıllı Çerçeve) için toplam katkı bakımından farklılaşıyor; AB27’nin GSMH’sinin yüzde 1,00 ile Komisyon’un önerisi olan yüzde 1,11 arasında bir aralık var.
Buna bağlı olarak, Finlandiya dönem başkanlığı, dağılımda üçte birin sanayi fonlarına, üçte birin tarıma ve üçte birin diğer politika alanlarına ayrılmasını savunuyor. Yeni politika için diğer tüm talepler bütçede başka yerlerden kesinti yapılarak karşılanmalı.
Bir Visegrad ülkesinden bir diplomat, gazetecilere Finlandiya notunun tartışmanın temeli olmamasını umduğunu söyledi ve en az iki Visegrad ülkesinin ceza meselesini 'girilmez bölge' olarak gördüğünü hatırlattı. Aynı zamanda, Hollanda’nın yeni yaptırımlar olmadan yeni çok yıllı rapora onay vermeyeceğini kabul etti.
Visegrad Dörtlüsü ayrıca Kuzey Makedonya ve Arnavutluk’un AB katılım müzakerelerinin açılmasını güçlü şekilde destekleme konusunda ortak bir tavra sahip. Ancak bir diplomat, Fransız muhalefetinin muhtemelen değişmeyeceğini itiraf etti.