AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, bu hafta Strasbourg'daki Avrupa Parlamentosu'nda Polonya'nın ekonomik iyileşme paketini onaylama kararından dolayı hesap vermek zorunda. Von der Leyen, tartışmalı hakimler disiplin kurulu kaldırılacağını belirten Polonya'nın açıklamasının ardından AB'nin Polonya'ya destek fonlarının ödemesine yeniden başlayabileceğini düşünüyor.
Ancak Komisyonun iki başkan yardımcısı (Frans Timmermans ve Margrethe Verstaeger) kesinlikle aynı fikirde değil ve karara karşı oy kullandılar. Diğer üç Komisyon üyesi (Johansson, Reynders ve Jourová) karara karşı çıkmadılar fakat Von der Leyen'in kararına katılmadıklarını ifade ettiler.
Avrupa Parlamentosu'nda reddedilme önergesi sunulmasından bile söz ediliyor. Bir siyasi grubun (Hristiyan demokratlar) bir Komisyon üyesine, diğer iki koalisyon grubundan (sosyal demokratlar ve liberaller) kamuoyu önünde sert uyarıda bulunulması son derece nadirdir.
Birkaç ay önce, benzer bir kamusal uçurum, Hristiyan demokratların yeni tarım politikasında İklim ve Çevre Kurallarının (Green Deal) gevşetilmesini istemesiyle Avrupa koalisyonunda ortaya çıkmıştı. Sonunda liberaller ve sosyal demokratlar, özellikle Ukrayna savaşının küresel tahıl ihracatını tehdit etmesi nedeniyle sınırlı ve geçici bir gevşemeyi kabul etti.
Polonya meselesi, büyük ekonomik corona toparlanma planından 23,9 milyar euro ve ayrıca 11,5 milyar euro uygun faizli krediden yapılan ödemeleri içeriyor. Bu destek paketi daha önce AB tarafından Varşova’ya taahhüt edilmişti ancak Avrupa Parlamentosu'nun baskısıyla, Polonya’nın bağımsız yargıyı sınırlaması nedeniyle dondurulmuştu.
Disiplin kurulu, "hükümet yanlısı" hakimlerin atanmasını sağlamak amacıyla kurulacaktı ki bu da Avrupa hukukuna aykırıdır. Varşova bu uygulamayı yakın zamanda kısmen geri çekti.
Rusya-Ukrayna savaşının patlak vermesinden bu yana Polonya, 3 milyondan fazla Ukraynalı mülteciyi ağırlıyor. Bu masraflar sadece kısmen yeni Avrupa sübvansiyonlarıyla karşılanıyor ve Polonya bu corona fonlarının ödenmesini talep etti. Diğer AB Komisyon üyeleri ve birçok Avrupa Parlamentosu üyesi, Avrupa hukuk devleti ilkeleriyle oyun oynanmaması gerektiğini düşünüyor ve bu konuların birbirine bağlanmasını istemiyorlar.
Von der Leyen, Perşembe günü Varşova’da Polonya Başbakanı Mateusz Morawiecki ile görüşmesinin ardından, ilk ödemenin yapılabilmesi için daha yapılacak çok iş olduğunu kabul etti.
Para Polonya'ya gerçekten aktarılmadan önce 27 AB ülkesinin onayı gerekecek ancak bu onayın verilmesi bekleniyor. Son yıllarda hükümet liderleri, Polonya ve Macaristan'ı maddi olarak (mevcut sübvansiyonları durdurarak) cezalandırmaya hazır değillerdi ancak yeni corona fonlarıyla bunu artık engelleyemediler.
Avrupa Parlamentosu üyesi Sophie in ’t Veld (D66), Von der Leyen’in kariyerindeki en büyük hatayı yaptığını ve bunun Avrupa’nın hukuki düzeni için felaket sonuçlar doğuracağını söyledi. "Hukuk devleti üzerinde pazarlık yapılabileceği, fonlar ve değerlerin birbirine takas edilebileceği mesajını veriyor. Bundan sonra Avrupa Adalet Divanı'nın kararları sonuçları olmayan isteğe bağlı öneriler haline gelecek." dedi.
"Avrupa Komisyonu, hukuk devletini savunmak yerine defalarca gerekeni yapmıyor. Bunun yerine Polonya hükümeti, ilgisiz dosyaları bloke ettiği ve bazı göstermelik düzenlemeler yaptığı için ödüllendiriliyor. Bu, işten çıkarılan hakimlere, Polonya’da haklarının korumasına artık güvenemeyen kadınlara, aktivistlere ve azınlıklara bir tokat niteliğinde." diyor PvdA Avrupa Parlamentosu üyesi Thijs Reuten.