Hollandalı milletvekilleri, Malta, Bosna ve Kıbrıs'ın tartışmalı pasaport ticaretine dair tüm belgelerin ve yazışmaların açıklanması için Avrupa Komisyonu’nda bir süreç başlattılar. Özellikle küçük devlet Malta'nın pasaport satışı, onların gözünde rahatsız edici bir konu.
Hollandalı siyasetçiler, hem iktidar hem de muhalefet partilerinden, başlangıçta Lahey hükümetinden sorularına yanıt beklemişlerdi. Ancak Hollandalı bakanların Brüksel'de bu bilgilere erişememesi nedeniyle, şimdi Brüksel'de açıklama prosedürlerine başvurdular. Avrupa Komisyonu’nun, AB üyesi ülkelerce yapılan tartışmalı pasaport ticaretine dair tüm belgeleri yayınlaması gerektiğini belirttiler.
Hollandalılar ayrıca diğer aday üye ülkelerle olan yazışmaların da açıklanmasını talep ediyor. Arnavutluk, AB'ye olası katılımı açısından pasaport satmayı planladığını zaten duyurmuş durumda. Strasburg'daki Avrupa Parlamentosu'nda da satışların durdurulması yönünde birkaç kez talepte bulunuldu ancak AB, ulusal pasaportların verilmesi konusunda yetkili değil; oysa bu pasaportlar tüm AB genelinde hukuki sonuçlar doğuruyor.
Bosna ile AB üyesi Kıbrıs ve Malta, yüksek fiyatlarla pasaport satışı yapıyorlar. Bir AB ülkesinden pasaport alan kişi, o ülkenin vatandaşı olmasının yanı sıra tüm AB vatandaşlığı haklarına da sahip oluyor. Bu pasaport ticareti, Rusya, Orta Doğu ve Çin gibi bölgelerden hem çok zengin hem de şüpheli yatırımcıları çekiyor. Bir AB pasaportuyla, özellikle bankalar gibi sıkı denetimlerden kaçınmak mümkün oluyor.
Hollandalı milletvekilleri pasaport ticaretinin büyük tehlikelerine dikkat çekiyor. Malta, 900.000 euro karşılığında bu çok istenen belgeyi, ödeyebilen herkese veriyor. Böylece bu kişiler Avrupa'da herhangi bir engelle karşılaşmadan seyahat edebiliyorlar. CDA milletvekili Pieter Omtzigt’in ifadesiyle, "Bir bütün olarak AB, en zayıf halkası kadar güçlüdür.”
Omtzigt geçen yıl Avrupa Parlamentoları işbirliği olan Avrupa Konseyi üyesi olarak, Malta'da araştırmacı bir gazetecinin ölümüne dair bir soruşturma yürüttü. Bu gazeteci, Malta'daki suçlular ile politikacılar arasındaki yakın ilişkileri ortaya çıkarmıştı. Pasaport satışı bu olayın sadece küçük bir parçasıydı. Omtzigt’in raporu, Malta'da mahkeme sürecinin başlamasına ve cinayet zanlıları ile perde arkasındaki patronlara karşı yargılamanın yapılmasına yardım etti. Hatta Malta başbakanı da sonunda istifa etmek zorunda kaldı.
Avrupa Komisyonu, pasaport ticaretine dair tüm belgelerin açıklanması talebine 15 gün içinde yanıt vereceğini bildirdi.