Avrupa Komisyonu, Avrupa sübvansiyonlarındaki sahtekarlığa karşı ‘sıfır tolerans’ uyguladığını belirtirken, bu tür AB fonlarının iyi yönetiminden öncelikle AB ülkelerinin sorumlu olduğunu ifade ediyor. AB bu açıklamayla, The New York Times’ın Orta ve Doğu Avrupa AB ülkelerindeki tarım desteklerinin kötüye kullanımı hakkında yayımladığı makaleye yanıt verdi.
Bu açıklamayla Avrupa Komisyonu, AB fonlarındaki dolandırıcılık kontrollerinin bireysel AB ülkelerine yüklendiği izlenimi verse de, Avrupa Parlamentosu milletvekillerinin buna razı olup olmayacağı şüphelidir. Ayrıca bu durumun doğru olup olmadığı da tartışmalıdır. AB desteklerini sağlayan kurumların, kendi paralarının düzgün kullanılıp kullanılmadığını denetlemesi gerektiği kuvvetle görülmektedir.
The New York Times, Macaristan ve Çekya gibi ülkelerdeki politikacıların tarım desteklerinin bir kısmını kişisel çıkarları ya da dostlarındaki büyük toprak sahipleri için kötüye kullandığını anlatıyor. Gazete, Orta ve Doğu Avrupa ülkelerindeki Ortak Tarım Politikası (OTP) fonlarının dağılımını araştırdı. Araştırmada Macaristan, Çekya, Slovakya ve Bulgaristan gibi ülkeler yer aldı.
Araştırma toplamda 9 ülkeyi kapsıyor. Geçen yıl Avrupa Birliği, Avrupalı çiftçilere yaklaşık altmış milyar euro sübvansiyon harcadı. Bunun yaklaşık bir milyar euroyu doğrudan gelir desteği olarak sağlandı. Tarım destekleri, bütün AB harcamalarının yaklaşık üçte birini oluşturuyor.
Araştırmalar, bu ülkelerde siyasi bağlantılı küçük bir girişimci grubunun geniş topraklara sahip olduğunu ve bu sayede devasa miktarda AB desteği aldığını gösteriyor. Macaristan Cumhurbaşkanı Viktor Orban’ın, devlet topraklarını (aile üyeleri ve dostları arasında) paylaştırmakla suçlandığı belirtiliyor. Gazete, Slovakya ve Bulgaristan’da “arazi hırsızlığı” konularında mafya uygulamalarından söz ediyor.
Çekya Başbakanı örnek olarak veriliyor. Çek politikacı Andrej Babis hakkında çok sayıda eleştiri var. Çiftlik işletmesi 2018 yılında neredeyse 38 milyon euro sübvansiyon aldı.
Toplam AB bütçesinin yaklaşık %80’i, çiftçilerin sadece %20’sine gidiyor. Bu gelirler, Başbakan Babis gibi siyasi hedeflerin finansmanında da kullanılıyor. Bulgaristan’da durum çok farklı değil. Bu yıllık milyon avroluk akış, kırsal bölgede bir tarım mafyası oluşturuyor. Devlet, büyük çiftlik sahipleri ve alıcılar çoğu durumda beraber hareket ediyorlar. Bulgaristan’da bu konuya ilişkin bir dava devam ediyor. Slovakya’da ise İtalyan mafyası tarımı doğrudan kontrol altına almaya karar verdi. Bu konuda araştırma yapan gazeteci Jan Kuciak ve kız arkadaşı geçen yıl öldürüldü.
Gelecek ay Brüksel ve Strazburg’da AB çok yıllı bütçesi ve dolayısıyla Avrupa tarım destekleri hakkında kararlar alınacak. Uzun zamandır bu fon akışını sınırlandırma, sadece küçük çiftçilere gelir desteği olarak ödeme yapılması yönünde sesler yükselmekte.
Ayrıca tarım fonlarının Avrupa İklim Politikası’na tabi kılınması gerekiyor. New York Times’ın sübvansiyonlardaki dolandırıcılığı araştırması, şüphesiz bu Avrupa tartışmalarında yeniden gündeme gelecektir.