Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Avrupa'daki insan hakları meselelerinde en yüksek hukuki mercidir. Mahkeme kararında, Buk füzelerinin ateşlendiği bölge üzerinde Rusya'nın kontrolü olduğunu ve dolayısıyla olaya ortak sorumlu olduğunu teyit etti. Mahkeme, Rusya'nın yaşam hakkını koruma yükümlülüğünü yerine getirmediği sonucuna vardı.

MH17 sefer sayılı uçak kazası, 17 Temmuz 2014 tarihinde gerçekleşti. Malaysia Airlines'a ait bir uçak, Ukrayna'nın doğu bölgesi üzerinde düşürüldü. İçindeki 298 kişi hayatını kaybetti; bunların 196’sı Hollandalıydı. Uçak Amsterdam'dan Kuala Lumpur'a gidiyordu. Bu trajedi dünya çapında büyük tepkiye ve yoğun diplomatik gerilimlere yol açtı.

İnsan Hakları Mahkemesi'nin kararı, MH17 hakkında verilen ilk uluslararası karar değil. Daha önce Uluslararası Sivil Havacılık Örgütü (ICAO) da kazayla ilgili açıklama yapmıştı. ICAO, kazaya neden olan silah sisteminin kullanımı sebebiyle sorumlunun Rusya olduğunu belirtmişti. Örgüt, Rusya'nın sivil havacılığı koruyamadığını ifade etti.

Ayrıca Hollanda yargısı da davaya ilişkin kararlar vermiştir. 2022’de bir mahkeme, üç erkeği MH17 sefer sayılı uçaktaki 298 kişinin katledilmesinden suçlu buldu. İki Rus ve bir Ukraynalı, Buk füzesinin sevkıyatı ve ateşlenmesindeki rolleri nedeniyle hükmen müebbet hapse çarptırıldı.

Mahkeme, Rusya'nın uluslararası soruşturmaya sistematik şekilde işbirliği yapmayı reddettiğine dikkat çekti. Ayrıca Rusya'nın kazanın sebebiyle ilgili dezenformasyon yaydığı tespit edildi. Mahkeme, bu tutumun ülkenin üstlendiği insan hakları yükümlülükleriyle bağdaşmadığını belirtti.

Mahkemenin kararı, Rusya’nın yolcuların ölümünden hukuki sorumluluğu olduğu anlamına geliyor. Yakınlarına böylece önemli bir uluslararası kurumdan tanınma sağlanmış oluyor. Ancak bu kararın maddi tazminat ya da başka pratik sonuçlara yol açıp açmayacağı henüz belirsiz. Rusya artık Mahkeme’nin yetkisini tanımıyor.

Rusya 2022’de Avrupa Konseyi’nden çıkarılmış olsa da Mahkeme, o tarihten önce yaşanan olaylara ilişkin şikayetlerde karar vermeye devam edebiliyor. MH17 kazası bu döneme denk geliyor. Karar, Rusya’nın Ukrayna’daki eylemleri nedeniyle yargılandığı diğer davalarda da etkili olabilir.

MH17

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Karar Verdi: Rusya MH17'nin Sorumlusu

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi Karar Verdi: Rusya MH17'nin Sorumlusu