Hollanda Savunma Bakanlığı, 2014 yılında, düşürülen Malezyalı yolcu uçağı MH17’nin enkazının düştüğü Doğu Ukrayna’ya, ağır silahlı ve hazır bir tabur asker göndermeyi planladı.
Askerlerin, Rusya’nın desteğiyle Ukraynalı isyancılar tarafından kontrol edilen kaza bölgesini güvence altına almaları amaçlanıyordu. Görevin en önemli hedefi, hayatını kaybeden 283 kişinin 'evlerine getirilmesi' idi. Amsterdam’dan Singapur’a giden uçaktaki yolcular arasında yaklaşık iki yüz Hollandalı bulunuyordu.
Bazı yolcuların geldiği Avustralya da, trajediden hemen sonra, yaklaşık bin askerlik bir gücü göndermek için hazırlıklara başladı. Hollandalı yetkililere göre, o dönemde Ukrayna hükümeti bu askeri hazırlıklardan haberdardı.
Bu hafta, önceki ve mevcut Hollanda Hava Harekat Tugayı komutanları, Hollanda savunmasının en hazır kısmı olan birimden, Hollanda’nın askeri operasyon hazırlıklarını kamuoyuna açıkladı. Savunma Bakanlığı bu misyon hakkında ilk kez açıklama yaptı. Zarar görenlerin geri getirilmesinin yanı sıra, Hollanda muhtemelen soruşturmaya delil sağlamak için kanıtları da güvence altına almak istiyordu. İki Hollandalı generalin belirttiğine göre operasyon Ukrayna hükümeti ile iş birliği içinde yürütülecekti.
Operasyon hazırlıkları, MH17’nin 17 Temmuz Pazar günü 7 kilometrenin üzerindeki irtifada Rus yapımı bir BUK füzesiyle vurulup düşürüldüğü gün başladı. Hollanda’da hızlı müdahale arzusu, Doğu Ukrayna’yı kontrol eden isyancıların başlangıçta Hollanda makamlarıyla iş birliği yapmak istememesiyle daha da güçlendi.
Saldırıdan ikinci ve üçüncü günlerde, gazeteciler Ukraynalı isyancıların hayatını kaybeden yolculara ait eşyaları kararttığını ve cesetlerin 'tren vagonlarına atıldığını' detaylı şekilde bildirmişti.
Hollanda Başbakanı Mark Rutte, saldırıdan hemen sonra, önceliklerinin mağdurların geri getirilmesi olduğunu açıkladı; ardından faillerin aranmaya ve yargılanmaya başlanacağını, yakınlarının tatmin edilmesi gerektiğini vurguladı. Başbakan Rutte’nin o dönem Rusya Devlet Başkanı Putin ile kişisel temas kurduğu biliniyor ancak telefon görüşmesinin içeriği bugüne kadar açıklanmadı.
O sırada Portekiz’de tatbikatta bulunan Hollandalı askerler, 20 Temmuz Çarşamba günü hemen dönmeleri talimatını aldı; sebep belirtmedi ancak yurt dışı bir görev için hazırlandıkları anlaşılıyor. Rus makamlarının Hollanda ve Avustralya’nın askeri hazırlıklarından haberdar olup olmadığı resmen bilinmiyor ancak operasyonun büyüklüğü ve günler süren hazırlık dikkate alındığında bu muhtemel görünüyor.
Gerçek şu ki, 21 Temmuz Perşembe günü Ukraynalı isyancılar cesetlerin teslim edileceğini duyurdu ve Hollanda ile Avustralya’daki askeri operasyon hazırlıkları durduruldu. Birkaç gün sonra sadece Hollandalı adli uzmanlar ve Askeri Polis kazı bölgesine gitti. Böylece önümüzdeki hafta saldırıyla ilgili dört zanlı hakkında açılacak dava için kullanılabilecek adli deliller de hemen toplandı.
Dört zanlıdan biri, o sıralar isyancıların ilan ettiği Donetsk Cumhuriyeti Savunma Bakanı olarak görev yapan, Rus askeri istihbarat servisi GRU’nun eski yüksek rütbeli subayı Igor Girkin. İddianameler gelecek hafta Hollanda mahkemesinde açıklanacak. O dönemde Hollandalı yetkililerin cesetlerin Hollanda’ya nakli konusunda Girkin ile görüşüp görüşmediği henüz bilinmiyor.