Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, eski Ukrayna danışmanını görevden aldı. Vladislav Surkov, Rus hükümeti içinde Ukrayna ile ilişkilerden sorumlu kişiydi.
Moskova'daki bu açıklama, Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski'nin MH17 seferine yönelik saldırıyı araştıran uluslararası JIT ekibinden iki savcıyı geri çektiğini duyurmasının ardından geldi.
Geçen hafta Kremlin, Dimitri Kozak'ın Surkov’un görevini devralacağını duyurmuştu. Kaynaklara göre Surkov bunun üzerine öfkelenmişti. Moskova ve Kiev, doğudaki Donbass bölgesindeki durum ve ilişkilerin iyileştirilmesi üzerine uzun süredir müzakereler yürütüyor.
Surkov, 2014’te Doğu Ukrayna’daki Rus yanlısı ayrılıkçılarla, Malezya yolcu uçağı MH17’yi düşüren BUK füze sisteminin teslimatı konusunda görüşmeler yapmıştı. Bu ayrılıkçılar Surkov’u “Kremlin’deki adamımız” olarak nitelendirmişti.
Geçen yıl, Ortak Soruşturma Ekibi (JIT) saldırıyla ilgili dört şüphelinin isimlerini açıklarken, Hollanda Savcılığı ayrıca ele geçirilmiş bir telefon konuşması kaydı da kamuoyuna sundu. Bu kayıtta Surkov, dönemin ayrılıkçı lideri Aleksandr Borodaj ile ayrılıkçılara askeri yardım konusunda görüşüyordu. Rusya, JIT’in yetkisini ve araştırma sonuçlarını her zaman reddetti; muhtemelen Moskova o dönemde Hollanda tarafından ekibin içine davet edilmediği için bu tutumu benimsedi.
Geçen yıl seçilen Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski, Rusya ile ilişkilerin iyileştirilmesini politika önceliği haline getirdi. İki ülke, Sovyetler Birliği'nin dağılmasından bu yana özellikle Rus doğalgazının Batı Avrupa’ya Ukrayna üzerinden geçişi nedeniyle gergin ve sorunlu ilişkiler yaşadı. Buna ek olarak, Ukrayna’da Avrupa Birliği ve NATO’ya katılma yönünde artan sesler Moskova'nın büyük tepkisini çekti. Avrupa siyasetçileri bunu açıkça destekledi.
Doğu Ukrayna’daki ayrılıkçılara Rus askeri desteği ve Kırım’ın ilhakı yakın dönemde ilişkilerin en kötü noktası oldu. İlişkileri iyileştirmek amacıyla Başkan Zelenski, içinde MH17 saldırısının bir şüphelisinin de bulunduğu bir esir takasına destek verdi.
Zelenski’nin şimdi JIT ekibinden araştırmacılarını çekmesi birçok kişi tarafından Ukrayna’nın Rusya’ya yaklaşmasının yeni bir işareti olarak değerlendiriliyor. Eleştirmenler ise Zelenski’nin Moskova ile iyi ilişkiler kurmayı, Batı Avrupa ile yakın bağlar kurmaktan daha çok tercih ettiğini savunuyor.
Üç hafta içinde Hollanda’da MH17’nin düşürülmesiyle ilgili dört kişi hakkında dava açılacak: üç Rus ve bir Ukraynalı. Hollanda adaleti bu kişileri cinayet dahil çeşitli suçlamalarla yargılayacak. Amsterdam’dan Kuala Lumpur’a giden uçakta bulunan yaklaşık 300 kişi hayatını kaybetti; bunların arasında yaklaşık iki yüz Hollandalı da bulunuyordu.