EU-president Charles Michel voorziet vrijdag in de video-topconferentie lastige onderhandelingen over het corona-herstelplan en de Europese meerjarenbegroting (MFK) voor 2021-2027. Michel verwacht nog geen doorbraak, voorziet in juli opnieuw een EU-top en zegt dat er nog veel werk voor de regeringsleiders ligt.
Op tafel ligt het voorstel van de Europese Commissie voor de meerjarenbegroting (MFK) van 1100 miljard euro en een corona-herstelfonds van 750 miljard euro, waarvan 500 miljard als subsidies. Nettobetalers Nederland, Denemarken, Zweden en Oostenrijk hebben herhaaldelijk laten weten niet méér te willen uitgeven.
Die vier landen willen vooraleerst dat door de coronacrisis getroffen Zuid-Europese landen hun economie op gang brengen met goedkope léningen, en niet met Europese giften of subsidies. Hierbij is de vraag of elke aanvraag alle EU-procedures voor betalingen moet doorlopen, en er – dus – door de EU-ambtenarij en EU-politici toch allerlei voorwaarden aan kunnen worden verbonden.
EU-president Michel stelde eerder vast dat de neuzen van de regeringsleiders op een groot aantal punten dezelfde kant op staan. Maar over de hoogte en invulling van het meerjarenbudget, over invoering van nieuwe Europese belastingen en over de kortingen die landen als Nederland nu nog krijgen, zal ook nog veel strijd worden geleverd, zo verwacht hij.
Eerder dit jaar kwam de Duitse bondskanselier Angela Merkel tot de conclusie dat Duitsland méér zal moeten bijdragen aan de EU, niet alleen voor het herstel van de economische corona-schade maar ook voor het in stand houden en verbeteren van de Europese economische infrastructuur. Daarna bleven vooral Oostenrijk en Nederland over als krachtige bestrijders van ongecontroleerde financiële steun aan Zuid-Europese landen, en het aangaan van collectieve EU-schulden.
Het Nederlandse coalitiekabinet zegt nu op zoek te zijn naar een compromis over het EU-herstelfonds. Het gaat om veel méér dan alleen de vraag of het fonds leningen of giften moet verstrekken, zo zegt premier Rutte nu. De vier protesterende EU-landen vinden dat zuidelijke landen in ruil voor steun vooral hun arbeidsmarkt en pensioensystemen moeten hervormen.
Als er op de EU-top geen oplossing wordt gevonden, zal de Europese Unie verzwakt uit de crisis komen, zo waarschuwde de liberale premier Mark Rutte. Er speelt volgens Rutte nog meer. Als de economische verschillen in Europa groter worden omdat noordelijke landen sneller van de crisis herstellen dan de zuidelijke landen, dan is dat een risico voor de stabiliteit binnen de Europese Unie, zei Rutte. Daarom is het nodig dat er geld gaat naar de getroffen landen, zo ondersteunt hij eerdere pleidooien voor hulp aan die landen.
Ook is Rutte het nu eens met andere EU-leiders die zeggen dat de EU moet verstérken, en niet verzwakken. Daarin speelt mee dat de internationale politiek steeds instabieler wordt. Rutte wijst daarbij op de toenemend ingewikkelde relatie tussen de VS en China en de rol van Rusland. In dit ingewikkeld spel dreigt Europa een speelbal te worden.
Om deze problemen het hoofd te bieden, moet volgens Rutte een middenweg worden gevonden. Hoewel het vooral lijkt te gaan om de vraag of er leningen of giften moeten worden verstrekt, is dat volgens Rutte niet zo. “De kern van de zaak is of landen bereid zijn hervormingen door te voeren. Dat is het cruciale punt.” Zo moeten ze in de toekomst beter voorbereid zijn op nieuwe crises.