In aanloop naar de financiële eurotop heeft EU-president Charles Michel een compromis-voorstel voor de meerjarenbegroting gepresenteerd, waarmee hij aan de wensen en verlangens van EU-regeringen, de Europese Commissie en het Europees Parlement tegemoet probeert te komen.
Er wordt al een tijdje flink gesteggeld over de komende meerjarenbegroting, en sommigen hebben al gedreigd met boycot of blokkade. Volgende week ligt er in Brussel een voorstel op tafel waarin het budget lager is dan de Europese Commissie en het Europarlement wilden, maar nog steeds hoger dan wat de meeste EU-landen als Nederland tot nu toe willen.
De uitgaven in het eindvoorstel van EU-president Michel bedragen 1,074 procent van het gezamenlijke Europese inkomen (bbp), wat neerkomt op 1094 miljard euro. De Europese Commissie wil de begroting flink ophogen tot zo’n 1300 miljard euro, 1,11 procent. Het Europees Parlement wil een nog groter budget, en denkt meer aan 1500 miljard euro (1,3 procent) voor de periode 2021 – 2027.
Met die 1,074 procent houdt Michel vast aan het niveau van een eerder al verworpen voorstel van het vorige Finse EU-voorzitterschap, maar neemt hij wel enkele voorstellen en eisen van verschillende partijen op. Zo bezuinigt hij de uitgaven voor landbouwsubsidies en plattelandsontwikkeling met ruim 50 miljard tot 329 miljard euro. Voor sommige EU-landen is dat vrijwel onbespreekbaar, maar voor anderen nog steeds niet genoeg.
Voor steun aan minder ontwikkelde regio’s (cohesiefonds) is een soortgelijke korting voorzien, waarmee het totaal komt op 323 miljard. Hoe rijker een land, hoe minder het krijgt uit dit fonds. Daardoor lopen de rijkere EU-landen straks inkomsten mis. Bovendien worden enkele ‘miljarenkortingen’ van economisch sterke landen afgeschaft.
Landen die een loopje met de rechtsstaat nemen, zouden moeten kunnen worden gekort. Maar dat wordt in het voorstel van Michel een stuk lastiger dan in een eerder voorstel. Dat is min of meer een eis van zowel de Commissie als het Europarlement, maar de premiers en de staatshoofden durven tot nu toe niet weigerachtige EU-landen zoals Polen en Hongarije daadwerkelijke aan te pakken.
Het voorstel voorziet ook in meer eigen inkomsten voor de EU-kas, hoewel dat nog geen EU-belastingen mogen worden genoemd. Het gaat om inkomsten uit veilingen van CO2-rechten en een belasting op niet-gerecyclede plastic verpakkingen, als medefinanciering van de Green Deal. Dat zou goed zijn voor 14 á 15 miljard.
Michel stelt verder voor dat lidstaten nog maar 12,5 procent van de heffingen die zij innen op importgoederen mogen houden. Dat is nu 20 procent. Daarnaast zouden de EU-landen 10 miljard extra moeten storten bij de Europese Investeringsbank, om 500 miljard extra investeringen te genereren voor klimaat en digitalisering.
Tijdens de EU-top volgend week zal stevig onderhandeld worden over de omvang van het budget en over waar het geld aan uitgegeven moet worden. EU-president Charles Michel heeft niet gezegd hoe lang de top zal duren. Er wordt in Brussel op gerekend dat er niet zomaar een akkoord bereikt zal worden. Men denkt dat er best wel eens een aantal nachten door-onderhandeld zal moeten worden. Mogelijk is er zelfs nog een extra top nodig op een later moment. Alle 27-lidstaten moeten het eens zijn met de begroting.