Các nhà lãnh đạo chính phủ EU đã tiến hành các cuộc thảo luận “xây dựng” trong hội nghị thượng đỉnh qua video vào thứ Sáu về ngân sách đa niên của EU (1180 tỷ) và quỹ phục hồi corona (750 tỷ), nhưng vẫn chưa đạt được sự đồng thuận.
Các nguyên thủ quốc gia và các nhà lãnh đạo chính phủ sau cuộc họp video kéo dài bốn giờ cho biết họ hi vọng trong cuộc họp thượng đỉnh tiếp theo, dự kiến vào tháng 7, sẽ vượt qua khủng hoảng và hứa hẹn đạt được thỏa thuận, bất chấp những khác biệt lớn giữa các quốc gia thành viên.
Như dự đoán, sau hội nghị video vẫn chưa có kết luận hay kết quả nào. Cuộc thảo luận nhằm tạo cơ hội đầu tiên để họ bày tỏ ưu tiên và thể hiện lo ngại về gói hỗ trợ, đồng thời khéo léo che giấu những mâu thuẫn vẫn tồn tại. Trong đó, “bốn nước ki bo” (Hà Lan, Áo, Đan Mạch và Thụy Điển) đứng hoàn toàn đối lập với các quốc gia EU khác.
Thủ tướng Hà Lan Mark Rutte cho biết sau cuộc họp rằng tiền trong quỹ corona cần được chuyển đúng nơi thực sự cần. Vì vậy, ông không muốn sử dụng khóa phân bổ hiện tại của EU, dựa trên tình hình các nước trước đại dịch, cho hỗ trợ corona. Cơ cấu phân bổ hiện tại không chỉ phân bổ khoản lớn cho Ý và Tây Ban Nha bị ảnh hưởng nặng nề mà còn cho Ba Lan hoặc các nước khác bị ảnh hưởng ít hơn nhiều.
“Việc giúp đỡ lẫn nhau là rất quan trọng,” Rutte nhấn mạnh. Theo ông, điều then chốt là “những quốc gia không có dự trữ để vượt qua khó khăn” không bị tụt lại phía sau và liên minh không bị mất cân bằng. Tuy nhiên, ông cũng kỳ vọng những nước này thể hiện “tinh thần đoàn kết” để “nỗ lực chăm lo cho bản thân trong tương lai.” Ông cảnh báo cải cách các hệ thống hưu trí và thị trường lao động, cũng như việc thu thuế, “tất cả những điều này là cần thiết,” ông nhắc lại quan điểm của mình.
Chính phủ Hà Lan đánh giá thấp “vấn đề đang đến” với lập trường cứng rắn của mình, theo ông Nout Wellink, cựu chủ tịch Ngân hàng Hà Lan (DNB). Ông dự đoán hậu quả của khủng hoảng sẽ “rất lớn” và chính phủ phải tự đặt câu hỏi: “mức độ bạn sẵn sàng đoàn kết đến đâu?” “Bởi đây là thời điểm sự thật đang đến gần.”
Wellink cho biết theo ông, các khoản tài trợ - trở ngại lớn nhất đối với Hà Lan - không phải vấn đề. Rõ ràng mọi người chưa nhận ra vấn đề nợ nần sắp tới có thể đòi hỏi những hy sinh lớn nếu chúng ta muốn tiếp tục là một phần của châu Âu và giữ châu Âu đoàn kết, ông nói. Theo Wellink, Hà Lan “về mặt đó không rút ra bài học nào từ năm 2012,” khi khủng hoảng nợ Hy Lạp chia rẽ Liên minh châu Âu.
Christine Lagarde, Chủ tịch Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), đã cảnh báo về những rủi ro đối với thị trường tài chính nếu không có các gói hỗ trợ phục hồi kinh tế. Pháp và Đức được cho là sẽ thúc giục vấn đề này được hoàn tất trong tháng tới.
Chủ tịch Nghị viện châu Âu, David Sassoli, nói với các lãnh đạo rằng gói hiện tại là tham vọng nhưng thực sự “chưa đủ cho những gì cần thiết.” Ông cảnh báo rằng Nghị viện châu Âu, đơn vị phải phê chuẩn ngân sách đa niên, sẽ không chấp nhận mức thấp hơn gói đề xuất.
“Chúng ta nên xem đề xuất hiện tại như một vị trí bắt đầu,” Sassoli cho biết và cần cải thiện thêm. Nghị viện châu Âu muốn có ngân sách lớn hơn, trong khi một số quốc gia vẫn muốn cắt giảm chi tiêu. Sassoli đồng tình với Rutte và không ủng hộ hỗ trợ cho các quốc gia chịu ảnh hưởng nặng chỉ dưới hình thức vay mượn. Điều này sẽ dẫn đến “ảnh hưởng không đồng đều về gánh nợ của các quốc gia thành viên và khiến EU tổng thể phải tốn nhiều tiền hơn.”