Lời kêu gọi này xuất hiện trong bối cảnh sự trỗi dậy của các đảng cực hữu chống nhập cư ở châu Âu, như mới đây đã thể hiện qua chiến thắng trong bầu cử của FPÖ ở Áo và sự ủng hộ áp đảo cho các đảng tương tự ở các nước như Ý, Pháp, Hà Lan và Đức.
Lời kêu gọi được soạn thảo bởi Hà Lan và Áo và được ủng hộ bởi các nước như Pháp, Ý, Đức, Cộng hòa Séc, Đan Mạch, Hy Lạp, Phần Lan và Croatia.
14 quốc gia thành viên EU cùng với ba quốc gia không thuộc EU nhưng thuộc khu vực Schengen – Na Uy, Thụy Sĩ và Liechtenstein – đã gửi lời kêu gọi tới Ủy ban châu Âu đề xuất luật mới nhằm đẩy nhanh việc đưa người nhập cư trở về nước. Yêu cầu này sẽ được thảo luận lần đầu tiên một cách không chính thức ("trong bữa trưa") kín đáo trong tuần này.
Các quốc gia này cho rằng quy định hiện tại để cho các thẩm phán có quá nhiều khoảng trống để giải thích, điều này khiến quy trình trục xuất bị chậm trễ. Những nước ký tên kiên quyết yêu cầu Brussels áp đặt nghĩa vụ rõ ràng cho việc trục xuất và giảm bớt không gian cho các sự phản đối pháp lý. Điều đó chỉ có thể thực hiện nếu các quốc gia EU và Nghị viện châu Âu đồng ý.
Cuộc thảo luận về chính sách trục xuất những người tị nạn tạm thời đã ảnh hưởng đến các cuộc tranh luận chính trị trong EU suốt nhiều năm. Các nước như Hy Lạp và Ý chịu ảnh hưởng nặng nề bởi dòng người nhập cư vào qua Địa Trung Hải. Những nước này từ lâu đã kêu gọi phân bổ công bằng ("phân tán") việc tiếp nhận người tị nạn.
Theo các nhà ủng hộ, chính sách trục xuất thắt chặt không chỉ có thể giảm áp lực lên những quốc gia đó mà còn làm răn đe những người nhập cư bất hợp pháp có ý định đến châu Âu trong tương lai. Liên minh cánh hữu mới tại Hà Lan cho biết họ muốn tách mình khỏi các quy định của EU về tiếp nhận người nhập cư.
Theo Eurostat, năm 2023 có 484.160 công dân không thuộc EU bị lệnh rời EU, trong đó 91.465 người (18,9%) thực sự đã trở về. Một trong những cuộc thảo luận được đề xuất là việc những người nhập cư bị từ chối mà không được trục xuất gây ra rủi ro an ninh, vấn đề này đã được tranh luận từ năm 2018 nhưng chưa được chính thức thông qua.
Chiến lược nghiêm ngặt hơn này đối với nhập cư được thúc đẩy bởi những lo ngại về dòng người di cư và áp lực chính trị liên quan, đặc biệt tại Đức, nơi chính phủ gần đây đã quyết định áp dụng kiểm soát biên giới tạm thời. Các quốc gia khác như Áo, Hungary và Slovakia đã áp dụng kiểm soát ngẫu nhiên tại biên giới từ lâu dù có các thỏa thuận của Schengen.
Lời kêu gọi thắt chặt quy định được đưa ra vài tuần trước hội nghị thượng đỉnh quan trọng của EU về vấn đề nhập cư. Tại hội nghị này, các đề xuất sẽ được thảo luận về việc quản lý hồ sơ di cư và bắt buộc người nhập cư phải hợp tác trong quá trình xác minh danh tính.