Ủy viên Châu Âu Frans Timmermans sẽ trình bày các khuôn khổ tài chính đầu tiên của Thỏa thuận Xanh EU vào thứ Ba tại Nghị viện Châu Âu ở Strasbourg. Ủy ban Châu Âu mới dưới sự chủ trì của Chủ tịch Von der Leyen và phó chủ tịch Timmermans mong muốn biến EU trở nên bền vững, thân thiện với môi trường và chống chịu với biến đổi khí hậu trong vòng ba mươi năm tới.
Trong mười năm đầu tiên, một “Kế hoạch Đầu tư Bền vững” khoảng 1000 tỷ euro là cần thiết. Số tiền này chủ yếu sẽ đến từ việc dịch chuyển các khoản mục hiện có trong ngân sách châu Âu hiện tại, bổ sung bởi các khoản đầu tư của doanh nghiệp và đồng tài trợ từ các quốc gia EU.
Thỏa thuận Xanh của châu Âu thực chất là một sự chuyển đổi toàn diện phương thức hoạt động hiện tại của EU, nơi các doanh nghiệp và chính phủ có thể nhận được hỗ trợ tài chính cho các kế hoạch của họ, có thể khác nhau theo từng quốc gia. Khi EU chỉ hỗ trợ các dự án thân thiện với môi trường nhằm giảm lượng khí thải CO2 và các sản phẩm không gây ô nhiễm, thì sẽ có rất nhiều điều phải thay đổi.
Kế hoạch tương lai của Ủy ban EU hiện tại bao gồm việc trồng cây và rừng trên diện rộng, xây dựng nhà tiết kiệm năng lượng, và lắp đặt một triệu trạm sạc cho xe điện. Nếu theo ý Timmermans, các gia đình trên khắp châu Âu có thể thuê xe điện với một mức phí cố định hàng tháng. Để làm được điều đó, Ngân hàng Đầu tư Châu Âu (EIB) sẽ cấp các khoản vay rẻ hơn cho các đại lý ở Đông Âu, giúp thúc đẩy thuê xe điện tư nhân.
Ủy ban Châu Âu cũng đang làm việc về thuế nhập khẩu đối với hàng hóa gây ô nhiễm được nhập khẩu từ châu Á hoặc Nam Mỹ. Từ nay trở đi, việc sản xuất các mặt hàng này có phải theo tiêu chuẩn “trung hòa khí hậu” hay không sẽ được tính toán. Kế hoạch này, trong đó sẽ đánh thuế “ô nhiễm CO2 tại biên giới”, sẽ được trình bày vào năm tới.
Kế hoạch đầu tư là một phần của Thỏa thuận Xanh mà các nhà lãnh đạo EU đã đồng thuận vào tháng 12. Chỉ có Ba Lan là chưa cam kết mục tiêu đã thỏa thuận. Quốc gia này muốn chắc chắn trước về việc bồi thường tài chính cho những nỗ lực của mình. Quỹ chuyển đổi có thể sẽ giúp Ba Lan thay đổi quan điểm.
Do đó, Von der Leyen và Timmermans đề xuất một quỹ riêng trị giá 100 tỷ euro dành cho những quốc gia mà việc chuyển đổi từ ngành công nghiệp cũ, ô nhiễm sang sản xuất không phát thải sẽ rất tốn kém và khó khăn. Đây chủ yếu là việc loại bỏ khai thác than tại Ba Lan và Slovakia.
Việc tài trợ cho quỹ chuyển đổi này chỉ có một phần nhỏ là tiền mới của EU. 7,5 tỷ euro sẽ được giải phóng từ ngân sách đa niên 2021 – 2027. Các bộ trưởng EU đã đồng thuận về 7,5 tỷ euro này, nhưng chưa thống nhất về ngân sách đa niên. Hà Lan, Thụy Điển, Đan Mạch và Áo muốn giữ ngân sách này ở mức 1,00 phần trăm tổng nền kinh tế hiện tại; các quốc gia EU khác muốn tăng nhẹ. Tuy nhiên, Nghị viện Châu Âu và bà Von der Leyen cùng các cộng sự cho rằng các nhiệm vụ mới cần có nguồn tài chính mới.
Quỹ chuyển đổi 100 tỷ này phần lớn sẽ là sự thay thế các khoản trợ cấp hiện có và các quỹ cấu trúc của EU. Các quốc gia EU có “các vùng nghèo” hoặc tỷ lệ thất nghiệp cao, hạ tầng kém hoặc hệ thống xã hội tụt hậu, đã nhận được các dòng trợ cấp lớn trong nhiều năm qua từ các quỹ cấu trúc này. Các quốc gia EU có thể dùng phần quỹ cấu trúc này để tài trợ một phần cho các dự án riêng của họ. Theo Timmermans, có thể các chính phủ EU sẽ không mấy hào hứng với việc dùng “thuốc đắng cùng mình” như vậy.
Ngoài ra, Timmermans cho rằng các khoản trợ cấp nông nghiệp hiện nay của EU cũng phải được sử dụng khác và hiệu quả hơn: không còn là hỗ trợ EU cho các tập đoàn nông nghiệp lớn và nhà sản xuất thực phẩm, mà thay vào đó là hỗ trợ thu nhập cho các nông dân cá nhân sản xuất theo hướng bền vững và thân thiện với môi trường. Dự kiến cũng sẽ gặp phải không ít phản đối ở đây.