Ủy viên Nhân quyền của Hội đồng châu Âu, Dunja Mijatovic, đã một lần nữa phát đi cảnh báo vào tuần trước về việc tiếp nhận người tị nạn đi bằng thuyền trên các đảo của Hy Lạp nằm sát bờ biển Thổ Nhĩ Kỳ. Sau chuyến thăm kéo dài năm ngày tới các đảo Lesbos và Samos, bà cho biết mình bị sốc bởi điều kiện khủng khiếp mà hàng nghìn người đang phải sống ở đó. Athens đã bị phê bình vì “tình trạng bùng nổ” tại các trại trên các đảo này.
Mijatovic kêu gọi chính phủ cánh hữu mới của Hy Lạp nhanh chóng thực hiện các biện pháp khẩn cấp. Tại các trại có sự thiếu hụt nghiêm trọng về chăm sóc y tế. Người dân phải chờ hàng giờ để được đi vệ sinh hoặc nhận thức ăn. Trong những tháng gần đây, số người tị nạn đến các đảo Hy Lạp ở biển Aegean ngày càng tăng. Các trại tiếp nhận không thể đáp ứng được lượng người đến và đang quá tải. Hơn 34.000 người (một số đã chờ đợi trong nhiều năm!) đang đợi giải quyết đơn xin tị nạn trong khi chỉ có chỗ cho tối đa 6.300 người di cư.
Chính điều này đã làm bùng phát lại cuộc tranh luận về di cư tại Hy Lạp. Trong những năm gần đây, sự thù ghét người nước ngoài đã tăng trong dân chúng Hy Lạp, và trong cuộc bầu cử gần đây, đảng dân túy cánh hữu ND đã giành được đa số và đẩy chính phủ cánh tả Syriza ra khỏi quyền lực. Đất nước này cũng đã trở lại vị trí cửa ngõ chính dẫn vào châu Âu dành cho người tị nạn trong những tháng gần đây. Trước đó, Tây Ban Nha và Ý đã tiếp nhận vai trò này trong những năm trước.
Dòng người di cư ngày càng tăng đã đặt ra nhiều thách thức cho chính phủ mới của Hy Lạp. Thủ tướng Kyriakos Mitsotakis hôm thứ Sáu tuần trước đã được quốc hội thông qua luật tị nạn mới sau một phiên họp kéo dài. Luật này cho phép chính quyền tăng tốc độ xử lý các thủ tục xin tị nạn. Ngoài ra, chính phủ có thể nhanh chóng trả người di cư không đủ điều kiện bảo vệ quốc tế trở lại Thổ Nhĩ Kỳ. Hy Lạp từ nay sẽ khó cấp quy chế tị nạn hơn cho người di cư.
Trong cuộc tranh luận tại quốc hội Hy Lạp, Thủ tướng bảo thủ Mitsotakis nhiều lần đối đầu với người tiền nhiệm, lãnh đạo cực tả Alexis Tsipras. Lãnh đạo Syriza cáo buộc người kế nhiệm phát tán “ngôn từ cực đoan” và nói dối về chính sách di cư “quá lỏng lẻo” của chính phủ Syriza trước đây.
Mitsotakis nói rằng Hy Lạp không thể tiếp nhận hàng chục nghìn người tị nạn nếu không có một hệ thống hiệu quả. Ông cho biết luật này sẽ là công cụ giúp bảo vệ người tị nạn nhưng đồng thời ngăn chặn việc mở rộng cửa thênh thang cho tất cả mọi người.
Đội ngũ của Mitsotakis cũng đã bị các tổ chức cứu trợ chỉ trích trong những tuần gần đây vì chính sách di cư của mình. Trong đó có kế hoạch đẩy khoảng 10.000 người xin tị nạn trở lại Thổ Nhĩ Kỳ trước cuối năm nay gây tranh cãi. Tuy nhiên, chính phủ Hy Lạp vẫn tiếp tục di chuyển người di cư khỏi các trại quá tải trên các đảo. Cuối tuần này, khoảng 800 người di cư sẽ được chuyển từ Lesbos đến đất liền Hy Lạp. Họ sẽ được bố trí ở các khách sạn, nhiều khách sạn đang trống phòng vì đã hết cao điểm mùa du lịch.
Chính phủ Hy Lạp dự định trong hai tuần tới sẽ chuyển 5.000 người di cư từ các đảo lên đất liền. Chỉ riêng tại trại Moria trên đảo Lesbos đã có gần 15.000 người di cư sinh sống, trong khi chỉ có chỗ cho 3.000 người. Đầu tháng 9, chính phủ Hy Lạp đã công bố các biện pháp ứng phó với tình trạng quá tải trong các trại tị nạn vốn đang bị ảnh hưởng bởi bạo lực. Còn có các vấn đề lớn về nơi ở, chăm sóc y tế và vệ sinh.
Gần 44.000 người trong năm nay đã đến Hy Lạp bằng đường biển từ Thổ Nhĩ Kỳ. Phần lớn trong số họ xuất thân từ Afghanistan hoặc Syria.