Hàng nghìn tình nguyện viên của Hội Chữ thập đỏ tại Áo, Cộng hòa Séc, Moldova, Ba Lan và Romania làm việc ngày đêm để đáp ứng nhu cầu của người dân bị ảnh hưởng. Những ngày vừa qua, mưa lớn ở các quốc gia này đã gây ra lũ lụt nghiêm trọng, dẫn đến nhà cửa chìm trong nước, mất điện, gián đoạn giao thông và hư hại cơ sở hạ tầng. Thủ tướng Hungary Orban đã hoãn chuyến thăm và bài phát biểu dự kiến tại Nghị viện Châu Âu đến tháng Mười. Tại Ba Lan, thủ tướng Donald Tusk đã ban bố một hình thức tình trạng khẩn cấp.
Dự kiến Nghị viện Châu Âu tại Strasbourg sẽ thảo luận vào thứ Tư hoặc thứ Năm về một chiến dịch hỗ trợ cho các khu vực bị ảnh hưởng. Ban đầu, các chính trị gia EU chỉ lên kế hoạch bồi thường thiệt hại cho nông dân do tổn thất họ gặp phải vào đầu năm nay vì mưa lớn và sương giá sớm. Tuy nhiên, quy mô thảm họa hiện tại lớn hơn nhiều đã thúc đẩy Brussels phải có các bước đi mới.
Về phạm vi của thảm họa lũ lụt và thiệt hại tài chính, hiện chưa có hình ảnh rõ ràng. Đến nay, phần lớn tin tức chủ yếu từ các thành phố và làng mạc, trong khi chưa có cái nhìn tổng thể ở khu vực nông thôn. Các con sông vượt bờ ở Trung Âu chủ yếu đổ ập qua các khu vực xây dựng thấp trũng với những con đường hẹp, còn ở vùng ngoại ô cao hơn, đồng cỏ và ruộng đồng bị ngập hoàn toàn trong nước sông có thể bị ô nhiễm.
Hình ảnh truyền hình về các con sông hoang dã hiện tại rất giống với các đợt lũ lụt đã xảy ra vài năm trước tại một số khu vực của Đức và Bỉ, thậm chí lan đến Valkenburg (Hà Lan).
"Vì châu Âu đang ấm lên nhanh hơn phần còn lại của thế giới, chúng ta có thể đối mặt với tương lai mà các vụ lũ lụt như thế này sẽ không còn được xem là lịch sử mà trở nên thường xuyên hoặc thậm chí hàng năm. Chúng ta phải chuẩn bị để thích nghi với thực tế mới này", ông Andreas von Weissenberg, trưởng bộ phận Y tế, Thảm họa, Khí hậu và Khủng hoảng tại Hội Chữ thập đỏ Quốc tế ở châu Âu cho biết.
Một trong những khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất là vùng hạ Áo, nơi có 1.750 người phải rời bỏ nhà cửa và chuyển đến nơi tạm trú. Nhiều người trong số họ từng trải qua khủng hoảng tương tự trong đợt lũ năm 2002 và hiện đang sợ mất tất cả một lần nữa.
Tại Cộng hòa Séc, một đập hồ chứa đã bị vỡ, và tại Ba Lan một thành phố với 40.000 dân phải sơ tán. Thị trưởng đã kêu gọi cư dân lên tầng mái nhà.
Tại Đông Romania, lũ đã cướp đi sinh mạng của sáu người. Ở các tỉnh bị ảnh hưởng nặng nhất như Galati và Vaslui có hơn 5.000 ngôi nhà bị ngập nước và hàng trăm người phải di tản. Hội Chữ thập đỏ Romania đã phân phát 20 tấn thực phẩm và nước uống, đồng thời kêu gọi các khoản quyên góp hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng.
Các quốc gia khác trong khu vực, gồm Đức, Hungary và Slovakia, vẫn trong tình trạng cảnh giác cao độ, với các đội của Hội Chữ thập đỏ phối hợp cùng chính quyền địa phương và sẵn sàng ứng phó. Mực nước, đặc biệt ở sông Danube, sông Elbe và sông Oder, dự kiến sẽ đạt đỉnh trong tuần tới.
Các nhà khoa học về khí hậu cho biết họ lo ngại về thiệt hại, nhưng không ngạc nhiên trước cường độ mưa lớn. Các nhà khoa học vẫn thận trọng trong việc quy kết lượng mưa cực đoan cho tác động của con người vì có nhiều yếu tố ảnh hưởng đến chu trình nước. Mặc dù đã biết không khí ấm hơn có thể giữ nhiều hơi nước hơn, nhưng điều này cũng phụ thuộc vào lượng nước sẵn có.
Theo lời bà Sonia Seneviratne, nhà khoa học khí hậu tại ETH Zürich, phân tích trực tiếp về lũ lụt ở Trung Âu cho thấy phần lớn hơi nước đến từ Biển Đen và Biển Địa Trung Hải. Hai khu vực này đều nóng lên do biến đổi khí hậu do con người gây ra, làm tăng lượng nước bay hơi vào không khí.
"Trung bình, cường độ các cơn mưa lớn tăng 7% cho mỗi một độ C nóng lên toàn cầu", bà cho biết. "Hiện nay chúng ta có 1,2 độ C nóng lên toàn cầu, điều đó có nghĩa là các cơn mưa lớn có cường độ tăng trung bình khoảng 8%."