Sự trỗi dậy của chủ nghĩa cực hữu bạo lực ở Đông Nam Âu đe dọa đến sự ổn định chính trị trong khu vực này, đặc biệt là ở Kosovo, Bosnia và Herzegovina cùng Serbia. Đây là kết luận do Trung tâm nghiên cứu độc lập Hà Lan Hague Center for Strategic Studies (HCSS) đưa ra trong một báo cáo về các quốc gia Balkan. Theo các nhà nghiên cứu, nguyên nhân lớn nhất gây ra sự mất ổn định là do Nga.
Để giảm bớt lòng trung thành của các quốc gia Balkan đối với phần còn lại của châu Âu, Nga sử dụng nhiều chiến lược khác nhau nhằm gieo rắc sự chia rẽ và kích động các cảm xúc dân tộc chủ nghĩa, theo báo cáo. Sáu quốc gia Balkan đã nộp đơn gia nhập Liên minh châu Âu, nhưng một số quốc gia trong EU do dự về điều này.
Theo nghiên cứu, Nga khai thác cảm giác về bản sắc Slav chung, đặc biệt là trong cộng đồng người Serbia. Moskva cũng sử dụng ảnh hưởng của nhà thờ Chính thống giáo để kêu gọi các giá trị truyền thống, ví dụ như ở Serbia.
“Tại Bosnia và Herzegovina, Nga cố gắng miêu tả người Hồi giáo như những phần tử cực đoan nguy hiểm, qua đó khuyến khích sự bài xích Hồi giáo. Những cáo buộc tương tự cũng được đưa ra nhằm vào người Hồi giáo tại Kosovo với mục đích làm suy yếu nỗ lực được quốc tế công nhận là một quốc gia có chủ quyền,” một trong những nhà nghiên cứu cho biết.
Chiến dịch thông tin sai lệch chống phương Tây và tuyên truyền trên các phương tiện truyền thông góp phần tăng ảnh hưởng của Nga. Những thông tin giả mạo này cũng được lan truyền bởi các tầng lớp chính trị ủng hộ lập trường của Nga, theo nhận định.
Báo cáo cũng nhận thấy rằng các tổ chức bán quân sự đóng góp vào sự trỗi dậy của cánh hữu cực đoan. Nga hiện diện tại khu vực này thông qua một băng nhóm biker do Moskva tài trợ, hỗ trợ quân đội Cossack Serbia và các trại huấn luyện quân sự mang tính yêu nước cho thanh niên.
Theo nghiên cứu của HCSS, các binh sĩ Balkan đôi khi cũng được mời sang Nga để huấn luyện. Nhiều người Serbia cũng được cho là đã đến phía Đông Ukraine để hỗ trợ các lực lượng bán quân sự của Nga.
Sự trỗi dậy của xu hướng cực hữu không những cản trở tiến trình dân chủ tại các quốc gia này mà còn có thể gây khó khăn cho việc gia nhập Liên minh châu Âu, nhà nghiên cứu Rrustemi cảnh báo. Tuần trước, quốc hội Bắc Macedonia đã tự giải tán và tổ chức bầu cử sớm, cách tám tháng trước khi kết thúc nhiệm kỳ hiện tại.
Động thái này diễn ra sau khi Thủ tướng Zoran Zaev từ chức vì EU không muốn đặt lịch trình bắt đầu các cuộc đàm phán gia nhập chính thức khối này. Zaev gọi quyết định đó là một “sai lầm lịch sử”.
Theo đa số các quốc gia thành viên EU, đã đến thời điểm thích hợp để Bắc Macedonia và Albania mở các cuộc đàm phán gia nhập, nhưng đặc biệt Pháp và Hà Lan kiên quyết phản đối, bất chấp những lo ngại về sự can thiệp ngày càng tăng của Trung Quốc và Nga tại Balkan. Pháp cho rằng EU cần cải tổ quy trình gia nhập trước. Hà Lan cho rằng Albania cần phải làm nhiều hơn nữa trong cuộc chiến chống tội phạm và tham nhũng.