Trong dịp hội nghị thượng đỉnh tài chính euro sắp tới, Chủ tịch EU Charles Michel đã trình bày một đề xuất thỏa hiệp cho ngân sách đa niên, nhằm đáp ứng mong muốn và yêu cầu của các chính phủ EU, Ủy ban Châu Âu và Nghị viện Châu Âu.
Đã có tranh cãi dữ dội về ngân sách đa niên sắp tới, và một số bên đã đe dọa tẩy chay hoặc phong tỏa. Tuần tới, tại Brussels sẽ có một đề xuất được đưa ra với ngân sách thấp hơn so với mong muốn của Ủy ban Châu Âu và Nghị viện Châu Âu, nhưng vẫn cao hơn mức phần lớn các nước EU như Hà Lan hiện muốn.
Chi tiêu trong đề xuất cuối cùng của Chủ tịch EU Michel chiếm 1,074% tổng thu nhập chung châu Âu (GDP), tương đương 1094 tỷ euro. Ủy ban Châu Âu muốn tăng ngân sách lên khoảng 1300 tỷ euro, tức 1,11%. Nghị viện Châu Âu thì muốn ngân sách còn lớn hơn, khoảng 1500 tỷ euro (1,3%) cho giai đoạn 2021 – 2027.
Với tỷ lệ 1,074%, Michel giữ nguyên mức của đề xuất trước đó đã bị từ chối dưới thời chủ tịch EU trước ở Phần Lan, nhưng ông có đưa vào một số đề xuất và yêu cầu của các bên khác nhau. Ví dụ, ông cắt giảm chi tiêu trợ cấp nông nghiệp và phát triển nông thôn hơn 50 tỷ xuống còn 329 tỷ euro. Với một số nước EU, điều này gần như không thể bàn cãi, nhưng với những nước khác thì vẫn chưa đủ.
Đối với hỗ trợ các vùng kém phát triển (quỹ đoàn kết), cũng có một khoản cắt giảm tương tự, đưa tổng cộng xuống 323 tỷ euro. Nước càng giàu thì nhận được ít hơn từ quỹ này. Vì thế, các nước giàu hơn trong EU sắp tới sẽ mất đi phần thu nhập. Hơn nữa, một số 'giảm trừ tỷ lệ phần trăm' dành cho các nước kinh tế mạnh cũng bị bãi bỏ.
Các quốc gia không tôn trọng pháp quyền có thể bị cắt giảm ngân sách. Tuy nhiên, trong đề xuất của Michel điều này khó thực hiện hơn so với đề xuất trước. Điều này là yêu cầu từ cả Ủy ban và Nghị viện Châu Âu, nhưng các thủ tướng và nguyên thủ quốc gia vẫn chưa dám xử lý nghiêm các nước EU cứng đầu như Ba Lan và Hungary.
Đề xuất cũng dự kiến tăng thêm nguồn thu cho quỹ EU, dù chưa được gọi là thuế EU. Đây là thu nhập từ đấu giá quyền phát thải CO2 và thuế nhựa đóng gói không tái chế, nhằm đồng tài trợ cho Thỏa thuận Xanh. Điều này giúp bổ sung khoảng 14 đến 15 tỷ euro.
Michel còn đề xuất các quốc gia thành viên chỉ được giữ 12,5% khoản thuế thu được từ hàng nhập khẩu, giảm từ mức hiện tại là 20%. Ngoài ra, các nước EU sẽ cần đóng thêm 10 tỷ euro cho Ngân hàng Đầu tư Châu Âu, nhằm thúc đẩy thêm 500 tỷ euro đầu tư vào khí hậu và công nghệ số.
Trong hội nghị thượng đỉnh EU tuần tới, sẽ diễn ra các cuộc đàm phán căng thẳng về quy mô ngân sách và các khoản chi tiêu. Chủ tịch EU Charles Michel chưa cho biết hội nghị sẽ kéo dài bao lâu. Tại Brussels, người ta dự đoán không dễ dàng đạt được thỏa thuận ngay lập tức. Có thể phải đàm phán xuyên nhiều đêm. Thậm chí có thể cần một hội nghị thượng đỉnh bổ sung vào thời điểm khác. Tất cả 27 quốc gia thành viên đều phải đồng thuận với ngân sách.