Theo Thủ tướng Hà Lan Mark Rutte, di cư sẽ trở thành một trong những điểm nhấn chính trong cuộc bầu cử quốc hội sắp tới tại Hà Lan vào mùa xuân năm 2021. Ông phát biểu như vậy trong cuộc phỏng vấn truyền thống dịp Giáng sinh với tờ De Telegraaf. Với tuyên bố này, ông biến một vấn đề châu Âu thành trọng tâm chính trị nội địa.
Ông Rutte, đại diện cho đảng tự do, ủng hộ việc châu Âu tiếp nhận những người tị nạn đang gặp khốn khó, nhưng không còn tiếp nhận những người xin tị nạn qua các thủ tục xét duyệt mà không có cơ hội được chấp nhận. Ông bức xúc trước việc một số quốc gia EU ở biên giới ngoài châu Âu cho phép tất cả người tị nạn và người xin tị nạn đi qua mà không kiểm soát.
Việc tiếp nhận vài triệu người tị nạn và người xin tị nạn, chủ yếu đến từ Trung Đông và Bắc Phi, trong 5 năm qua đã tạo ra sự chia rẽ sâu sắc giữa các quốc gia châu Âu. Một số quốc gia Đông Âu từ chối tiếp nhận người xin tị nạn tại các làng mạc và thành phố của họ, trong khi một số quốc gia Nam Âu để người xin tị nạn đi qua mà không bị kiểm soát hay đăng ký.
Trong cuộc phỏng vấn, Thủ tướng không nêu tên cụ thể quốc gia nào, nhưng có thể ông ám chỉ các nước như Ba Lan, Hungary, Áo, Hy Lạp, Ý và Tây Ban Nha. Ông cho rằng việc phớt lờ các kiểm soát có thể đe dọa sự tồn tại của Hiệp định Schengen, một vấn đề mà theo ông rất quan trọng. Các nhà phê bình cho rằng hiệp định này thực chất đã không còn hoạt động nữa. Trong hiệp định này, các quốc gia châu Âu cam kết cho phép tự do đi lại giữa các thành viên.
"Các quốc gia ở biên giới ngoài phải phân biệt rõ giữa những người xin tị nạn thực sự và những người di cư kinh tế không có lý do hợp pháp để tới châu Âu. Nhóm người sau không nên được cho phép đi qua. Nếu không làm được việc đó, thì Schengen sẽ không thể tiếp tục phát huy tác dụng," ông Rutte nói.
Ông không thể chắc chắn liệu Hiệp định Schengen có thực sự bị hủy bỏ nếu không có sự thay đổi nào xảy ra không. "Tôi không nói rằng chúng ta sẽ hủy bỏ Schengen, nhưng Schengen đang bị đe dọa. Tinh thần đoàn kết là một điều khoản cơ bản trong Schengen."
Nếu Hiệp định Schengen bị hủy bỏ, điều đó có thể dẫn đến việc kiểm soát biên giới trở lại. Thủ tướng Rutte không mong muốn điều này xảy ra.
Lập luận của Thủ tướng Hà Lan cũng được các nhà quan sát coi là phản ứng trước sự nổi lên và phát triển của các đảng chính trị dân túy cánh hữu tại Hà Lan. Hà Lan đã có đảng chống Hồi giáo lớn PVV của Geert Wilders trong nhiều năm. Từ năm ngoái, có thêm Đảng Forum for Democracy (FvD), cũng phản đối mọi ảnh hưởng nước ngoài vào Hà Lan. PVV và FvD được coi là cực kỳ chống châu Âu.
Hai đảng này đã tham gia nhiều liên minh với các đảng cực hữu và theo chủ nghĩa dân tộc mạnh mẽ. Trong cuộc bầu cử cấp tỉnh đầu năm nay, FvD đã bất ngờ trở thành đảng lớn nhất.