Thỏa thuận của các nhà lãnh đạo châu Âu về một ngân sách mới của EU và quỹ phục hồi Covid cho thấy Liên minh châu Âu có thể phản ứng nhanh chóng và thích đáng, theo Ủy ban Châu Âu. Chủ tịch Ủy ban Ursula von der Leyen nhận định thỏa thuận chứng minh rằng EU ngay cả trong khủng hoảng cũng “tìm thấy sự dũng cảm và sáng tạo” để “nghĩ lớn”.
Tuy nhiên các nhà lãnh đạo đã cắt giảm, chỉnh sửa và thay đổi đáng kể các kế hoạch của các ủy viên châu Âu. Những vấn đề quan trọng đối với Ủy ban Châu Âu phải chấp nhận việc giảm hàng triệu euro so với đề xuất ban đầu. Trong đó, lĩnh vực y tế và di cư bị ảnh hưởng nặng nề, Ủy ban trưởng Ursula von der Leyen nhận xét ngay sau khi 27 nhà lãnh đạo châu Âu đạt được thỏa thuận. Bà lưu ý rằng kế hoạch này mới chỉ được triển khai cách đây vài tháng.
Thủ tướng Đức Angela Merkel dự đoán “những cuộc thảo luận rất khó khăn” với Nghị viện Châu Âu, cơ quan vẫn còn phải xem xét thỏa hiệp khó khăn này. Các nhà lãnh đạo 27 quốc gia thành viên EU khi tìm kiếm một thỏa thuận mà tất cả có thể chấp nhận, đã cắt bỏ, giảm hoặc biến đổi mọi kế hoạch mà Nghị viện EU coi trọng. Nếu Nghị viện Châu Âu muốn thay đổi thỏa thuận, mọi việc có thể lại rơi vào trạng thái bất ổn.
Promotion
Nghị viện Châu Âu sẽ họp vào thứ Năm để bàn về thỏa thuận của 27 nhà lãnh đạo chính phủ, những người đã hạ thấp đề xuất ngân sách của Ủy ban, bao gồm tăng giảm trừ hàng năm (rebate) của riêng họ, cắt giảm các kế hoạch tương lai và loại bỏ quỹ dự trữ tài chính. Trong khi đó, Nghị viện được biết đến với mong muốn có một ngân sách EU cao hơn nhiều, với các đóng góp quốc gia cao hơn cho EU.
Chủ tịch Nghị viện David Sassoli cho biết ngày thứ Ba rằng công dân châu Âu mong chờ một thỏa thuận đáp ứng được thời điểm lịch sử này (sau Brexit, giữa đại dịch Covid). “Chúng tôi lo ngại về một tương lai trong đó sự đoàn kết châu Âu và cách tiếp cận chung sẽ biến mất.”
“Ưu tiên của Nghị viện châu Âu rất rõ ràng. Chúng tôi mong đợi điều này được thực hiện. Ngân sách nhiều năm của EU phải là câu trả lời cho những thách thức to lớn mà châu Âu đang phải đối mặt trong trung hạn, như Thỏa thuận Xanh, số hóa, khả năng phục hồi kinh tế và cuộc chiến chống bất bình đẳng,” ông Sassoli nói.
Đảng GroenLinks hài lòng khi các nhà lãnh đạo chính phủ đồng thuận về ngân sách nhiều năm của châu Âu và quỹ phục hồi Covid. Thỏa thuận cuối cùng chỉ có hiệu lực khi Nghị viện châu Âu cũng phê duyệt. Theo nghị sĩ GroenLinks tại Nghị viện châu Âu Bas Eickhout, vẫn còn nhiều chỗ để cải thiện.
“Tham vọng về một phục hồi xanh và chung từ đại dịch đã bị hạ thấp. Một ngân sách hiện đại bảo vệ khí hậu và nhà nước pháp quyền đã bị suy yếu, một phần do các ưu tiên sai của Thủ tướng Rutte. Nghị viện châu Âu phải đấu tranh cho điều đó.”
Nghị sĩ PvdA tại Nghị viện châu Âu Agnes Jongerius chỉ trích cách tiếp cận chủ yếu về tài chính của Hà Lan: “Thủ tướng Rutte tôn thờ con bò vàng: lợi ích cá nhân thiển cận đã khiến ông ta bán rẻ những vấn đề cần thiết như bền vững và đổi mới. Hơn nữa ông ta không coi trọng nhà nước pháp quyền và dân chủ.
Đáng tiếc, Rutte đóng vai trò là người đóng góp ròng, nhưng ông ta giấu đi lợi ích to lớn mà chúng ta có được từ EU. Hà Lan hưởng lợi nhiề từ EU và đồng euro. Là thiên đường thuế, chúng ta còn gây thiệt hại cho các quốc gia châu Âu khác. Thái độ của Rutte sẽ còn để lại tiếng vang lâu dài trên mặt ngoại giao.
Đặc biệt, không thể giải thích được rằng, do thái độ của nhóm bốn nước keo kiệt, thỏa thuận đánh đổi sự cải cách. Các quốc gia không tôn trọng nhà nước pháp quyền như vậy dường như lại thoát được trách nhiệm. Ngay lúc này, việc cắt giảm cho các mục tiêu bền vững, hợp tác phát triển và đổi mới là không thể chấp nhận, bà Jongerius nhấn mạnh.