Tổng thống Nga Vladimir Putin đã sa thải cố vấn cũ về Ukraine của mình. Vladislav Surkov là người trong chính phủ Nga chịu trách nhiệm về quan hệ với Ukraine.
Thông báo tại Moscow được đưa ra sau khi Tổng thống Ukraine Zelensky công bố rằng Kiev đã rút hai công tố viên khỏi đội điều tra liên quốc tế JIT, nhóm chịu trách nhiệm điều tra vụ tấn công chuyến bay MH17.
Tuần trước, điện Kremlin đã công bố rằng Dmitry Kozak sẽ thay thế vai trò của Surkov. Theo các nguồn tin, Surkov đã phản ứng rất tức giận với quyết định này. Moscow và Kiev đã đàm phán một thời gian về tình hình ở khu vực phía đông Donbass, cũng như về việc cải thiện quan hệ song phương.
Surkov đã đàm phán với lực lượng ly khai ủng hộ Nga ở Đông Ukraine vào năm 2014 về việc cung cấp hệ thống tên lửa BUK, loại tên lửa đã bắn hạ máy bay chở khách MH17 của Malaysia. Các phiến quân đó gọi Surkov là “người của chúng tôi tại Kremlin”.
Năm ngoái, khi Đội Điều tra Chung (JIT) công bố tên của bốn nghi phạm trong vụ tấn công, Viện Công tố Hà Lan cũng phát đoạn ghi âm điện thoại bị chặn, trong đó Surkov trao đổi với lãnh đạo phiến quân khi đó Aleksandr Borodaj về việc hỗ trợ quân sự cho lực lượng này. Nga luôn bác bỏ thẩm quyền và kết quả điều tra của JIT, có thể vì Moscow lúc đó không được Hà Lan mời tham gia nhóm.
Tổng thống Ukraine Zelensky, người được bầu năm ngoái, đã đặt việc phục hồi quan hệ với Nga làm một trọng tâm trong chính sách của mình. Kể từ khi Liên Xô tan rã, hai nước đã luôn có quan hệ căng thẳng và rạn nứt, phần lớn do Ukraine là nước trung chuyển khí đốt Nga tới Tây Âu. Thêm vào đó là sự phẫn nộ lớn của Moscow khi nhiều tiếng nói tại Ukraine ngày càng nhiều về việc gia nhập Liên minh châu Âu và NATO, các chính trị gia châu Âu đã công khai vận động cho điều này.
Sự hỗ trợ quân sự của Nga cho lực lượng ly khai ở Đông Ukraine và việc sáp nhập Crimea đã tạo thành những điểm trầm trọng gần đây nhất. Để cải thiện quan hệ, Tổng thống Zelensky đã hợp tác trong một vụ trao đổi tù nhân với Nga, trong đó có một nghi phạm vụ MH17.
Việc Zelensky rút các điều tra viên của mình khỏi đội JIT hiện được nhiều người coi là dấu hiệu Ukraine đang tiếp cận Nga hơn. Các nhà phê bình cho rằng Zelensky dường như ưu tiên xây dựng mối quan hệ tốt với Moscow hơn là hướng tới quan hệ chặt chẽ với Tây Âu.
Ba tuần tới, tại Hà Lan sẽ bắt đầu phiên tòa xét xử bốn nghi phạm bắn hạ MH17: ba người Nga và một người Ukraine. Họ sẽ bị Công tố Hà Lan buộc tội, trong đó có tội giết người. Vụ thảm họa với chuyến bay từ Amsterdam đến Kuala Lumpur đã khiến gần 300 người trên máy bay thiệt mạng, trong đó gần hai trăm người là người Hà Lan.