Nga đã trả lại ba tàu hải quân Ukraine vốn bị tịch thu cách đây một năm tại eo biển Kerch cho Ukraine. Ba tàu Ukraine lúc đó đã cố gắng đi qua eo biển Kerch từ Biển Đen sang Biển Azov. Sau khi chiếm đóng Crimea, Moscow gọi eo biển này là vùng nước của Nga.
Các tàu kéo của Nga đã kéo ba tàu Ukraine ra khơi cuối tuần qua từ một cảng ở Crimea. Việc trao trả diễn ra trên vùng nước trung lập của Biển Đen. Cộng đồng quốc tế đã nhiều lần kêu gọi trả tự do cho các tàu này. 24 thủy thủ trên tàu đã được thả tự do từ đầu tháng 9 trong khuôn khổ trao đổi tù nhân giữa Kiev và Moscow.
Việc trao trả tàu diễn ra trước một cuộc gặp thượng đỉnh "đầu tiên" tiềm năng giữa Nga và Ukraine. Nga xác nhận sẽ có một hội nghị thượng đỉnh ở Paris vào ngày 9 tháng 12 về cuộc xung đột ở miền đông Ukraine. Buổi hội nghị này là cuộc gặp đầu tiên giữa Tổng thống Vladimir Putin và Volodymyr Zelenski. Pháp và Đức làm trung gian hòa giải.
Ở miền đông Ukraine, các lực lượng ly khai được Nga hậu thuẫn hoạt động, và theo các báo cáo chưa được xác nhận cũng có binh sĩ Nga. Các lực lượng ly khai đã tuyên bố một nước cộng hòa tự trị chỉ được Moscow công nhận. Vùng này cũng là nơi chiếc MH17 của Malaysia bị bắn rơi trên không.
Việc sáp nhập Crimea và ảnh hưởng của Nga ở miền đông Ukraine được các nước châu Âu và NATO nhìn nhận là sự mở rộng ảnh hưởng của Nga về phía nam và phía tây, sau nhiều thập niên Nga cũng đã mở rộng sang các khu vực của Georgia (Abkhazia và Ossetia) và Moldova (Transnistria) cũng như Ba Lan và Litva (Kaliningrad).
Gần đây đã có sự gần gũi thận trọng giữa Nga và Ukraine. Tuần trước, quân đội Ukraine và các lực lượng ly khai được Nga hậu thuẫn đã rút lui khỏi hai làng ở miền đông Ukraine. Mặc dù quan hệ giữa hai nước tốt hơn kể từ khi Tổng thống Ukraine Zelensky mới được bầu, nhưng vẫn chưa có sự đồng thuận.
Để đạt được một thỏa thuận có thể về vùng lãnh thổ ly khai phía đông, Ukraine chắc chắn phải quyết định về một hình thức tự trị nào đó cho các khu vực ly khai. Điều này gặp nhiều sự phản đối ở Ukraine. Và cần phải tổ chức các cuộc bầu cử địa phương.
Kể từ năm 2014, cuộc xung đột giữa quân chính phủ Ukraine và các lực lượng ly khai thân Nga ở đông Ukraine đã làm gần 13.000 người thiệt mạng. Các thỏa thuận hòa bình Minsk năm 2015 thường chỉ là trên giấy, nhưng kể từ khi Zelenski đắc cử vào tháng 4 năm nay đã ghi nhận một số tiến triển. Có việc trao đổi tù nhân, và các lực lượng chiến đấu cũng rút khỏi một số khu vực dọc theo tiền tuyến.
Cuộc chiến ly khai do Nga hậu thuẫn ở phía đông, việc chiếm đóng và sáp nhập bán đảo Crimea của Nga, cùng vụ bắn rơi MH17 cũng đã dẫn đến căng thẳng ngoại giao giữa Nga và các nước Liên minh châu Âu. Không chỉ các nước EU mà cộng đồng quốc tế còn áp đặt các biện pháp trừng phạt kinh tế và tài chính với Moscow.
Đằng sau hậu trường, các cuộc tham vấn ngoại giao ở nhiều cấp độ đang diễn ra, nhưng đến nay chưa có kết quả. Nhiều lãnh đạo châu Âu cho rằng châu Âu sẽ phải tìm kiếm một sự đồng thuận chính trị với Nga bằng cách nào đó, và các biện pháp trừng phạt kinh tế ‘không thể duy trì mãi mãi’.
Một thỏa thuận khả thi giữa Moscow và Kiev ("để bình thường hóa quan hệ") có thể mở đường cho các quốc gia châu Âu khác nối lại quan hệ với Moscow trở lại ở mức độ bình thường hơn.