Nghị viện Châu Âu đang gửi một phái đoàn điều tra riêng tới Malta nhằm khảo sát tình trạng nhà nước pháp quyền tại quốc gia thuộc EU này. Quyết định được đưa ra theo đề xuất của nhóm Xanh Châu Âu vì những diễn biến mới gần đây liên quan đến cuộc điều tra vụ ám sát nhà báo điều tra người Malta Daphne Caruana Galizia năm 2017. Nghị viện châu Âu dự kiến thảo luận vấn đề này vào tháng 12 tới.
Ngay sau vụ ám sát, nghị viện cũng đã gửi một phái đoàn đến Malta, khi đó cũng đã bày tỏ những lo ngại về tham nhũng và tính độc lập của cuộc điều tra. Nghị viện Châu Âu từng tuyên bố năm ngoái rằng họ sẽ không yên nghỉ cho đến khi những người chịu trách nhiệm bị đưa ra xét xử. Phái đoàn mới cũng sẽ tập trung điều tra về mối liên hệ tiềm năng giữa Thủ tướng Muscat với vụ ám sát, theo quan điểm của nhóm Xanh và các bên khác. Ông Muscat được cho là đã bao che cho những người liên quan.
Hạ nghị sĩ Hà Lan Pieter Omtzigt cũng theo sát vụ việc. Là báo cáo viên của Hội đồng Châu Âu, ông đã từng tiến hành một cuộc điều tra riêng trong năm nay và phát hiện ra nhiều thiếu sót nghiêm trọng trong hệ thống pháp quyền của Malta và đưa ra những chỉ trích nặng nề đối với ông Muscat. Omtzigt nhận thấy hệ thống pháp quyền Malta tồn tại nhiều khuyết điểm nghiêm trọng. Có sự xung đột lợi ích khổng lồ trong chính trị Malta. Thủ tướng Joseph Muscat bổ nhiệm thẩm phán, cảnh sát trưởng và các bộ trưởng. Bên cạnh đó, sự kiểm soát của nghị viện đối với chính phủ cũng chưa đủ hiệu quả.
Promotion
Những sai phạm ở Malta cũng là mối đe dọa đối với toàn bộ Liên minh châu Âu. Malta nhiều năm nay luôn chịu sự chỉ trích từ bên ngoài. Quốc gia nhỏ bé này được biết đến như “Panama của Liên minh Châu Âu”. Các tập đoàn đa quốc gia có thể tránh né hàng tỷ euro thuế nhờ mức thuế cực thấp tại đây. Ngay cả các chính trị gia Malta cũng từng bị liên quan đến việc trốn thuế. Trong vụ rò rỉ Panama Papers đình đám, hai bộ trưởng Malta đã được nhắc đến. Họ bị cho là đã chuyển tiền từ một thương vụ năng lượng đáng nghi ngờ qua các công ty ở Panama.
Hơn nữa, theo cơ quan giám sát ngân hàng châu Âu EBA, Malta đã thất bại trong việc kiểm soát tài chính, đặc biệt trong chống rửa tiền và tài trợ khủng bố. Quốc gia này đã hành động đi ngược lại chỉ thị chống rửa tiền của EU, cơ quan giám sát đã viết trong một báo cáo cáo buộc năm ngoái.
Từ năm 2014, đảo quốc này kiếm hàng trăm triệu euro mỗi năm bằng cách bán hộ chiếu Malta (và do đó thuộc EU). Với khoảng 900.000 euro, người mua sẽ nhận được hộ chiếu Malta và trở thành công dân EU. Người mua có thể đi lại các nước EU mà không cần visa hay kiểm tra nghiêm ngặt, mở tài khoản ngân hàng và thành lập doanh nghiệp. Các nhà nghiên cứu độc lập đã gọi đây là “mối đe dọa đối với sắc vàng EU”.
Thủ tướng Muscat đã triệu tập chính phủ Malta họp khẩn cấp. Ba bộ trưởng đã từ chức và chánh văn phòng của Thủ tướng Joseph Muscat, Keith Schembri, ban đầu cũng bị bắt giữ. Một doanh nhân được cho là người đã trả tiền cho vụ ám sát đã chỉ ra Schembri là bộ não đằng sau vụ giết người. Chánh văn phòng hiện đã được thả tự do. Doanh nhân này đã xin ân xá để hợp tác điều tra.