De Europese Commissie heeft premier Boris Johnson nog een week extra de tijd gegeven om een nieuwe Britse EU-Commissaris voor te dragen, maar dreigt nu ook met juridische acties tegen Londen. Die procedure is de eerste stap die kan leiden tot een rechtszaak bij het Europees Hof van Justitie.
In een brief aan de Britse regering vraagt commissievoorzitter Ursula von der Leyen formeel om opheldering over ‘het schenden van het EU-verdrag’. Londen krijgt hiervoor tot vrijdag 22 november de tijd. Als dat niet gebeurt of het antwoord niet bevredigend is, zet de Commissie verdere stappen, mogelijk zelfs in de vorm van een kort geding bij het Hof in Luxemburg.
Het opstarten van de inbreukprocedure komt nadat premier Boris Johnson liet weten in de aanloop naar de Britse verkiezingen op 12 december geen internationale benoemingen te kunnen goedkeuren. Juristen van de EU zeggen dat die redenering in strijd is met het EU-verdrag; dat een EU-land zich niet kan beroepen op nationale regels om Europese regels te omzeilen.
Zolang het Verenigd Koninkrijk lid is van de EU is het volgens de EU-verdragen verplicht een commissaris te leveren. De EU-regeringsleiders hebben ook hierop gewezen in hun beslissing om de Britten nog tot 31 januari uitstel voor de brexit te geven. De Europese Commissie is uiteindelijk de juridische ‘bewaker’ van de naleving van de EU-verdragen.
Waarnemers in Brussel hebben de vrees uitgesproken dat het dreigen met juridische maatregelen in de Britse verkiezingscampagne als argument zal worden gebruikt door Brexiteers dat Brussel met alle middelen probeert Groot-Brittannië ín de EU te houden. Anderen daarentegen zeggen dat het ‘aankondigen’ van mógelijke juridische stappen alleen maar een kwestie van ‘procedurele zorgvuldigheid’ is, waarmee de Europese Commissie straks gerechtigd is rechtsgeldige besluiten te nemen.
De Europese Commissie is van plan om toch 1 december aan de slag te gaan, ondanks de weigering van de Britse regering om een commissaris voor te dragen. In dat geval heeft Von der Leyen in elk geval twee mogelijkheden: van start te gaan met 27 commissarissen, in plaats van 28, of de huidige Britse commissaris Julian King nog even in functie te houden. Sommige juristen zeggen zelfs dat bij een aanhoudende Britse weigering de EU zélf een Britse kandidaat kan benoemen, ook zonder instemming van Londen.