Η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει ετησίως μέχρι στιγμής 58 δισεκατομμύρια ευρώ για τη χρηματοδότηση της γεωργίας. Αυτές οι δαπάνες αποτελούν περίπου το ένα τρίτο όλων των δαπανών της ΕΕ. Επί χρόνια, οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής της ΕΕ παρακολουθούν με ζήλεια την ευκολία με την οποία κάθε χρόνο δισεκατομμύρια δαπανώνται για την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ). Αναφορές για απάτες και κακοδιαχείριση διαδραματίζουν πλέον σημαντικό ρόλο στις επερχόμενες συζητήσεις για ριζική αναθεώρηση των αγροτικών ταμείων.
Οι αγροτικές επιδοτήσεις στις περισσότερες χώρες της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης καταλήγουν στα χέρια αυτοεξυπηρετούμενων πολιτικών, σε βάρος των αγροτών που βλέπουν τη γη τους να εξαφανίζεται. Η εφημερίδα The New York Times διερεύνησε πρόσφατα πώς λειτουργεί το σύστημα επιδοτήσεων της ΕΕ, ενώ η φλαμανδική εφημερίδα De Morgen δημοσίευσε την παρακάτω ανάλυση για τον τρόπο με τον οποίο η παρέα φίλων γύρω από τον πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν στη Ουγγαρία απορρόφησε τα εκατομμύρια της ΕΕ.
Πώς δρα ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Όρμπαν; Για να έχεις δικαίωμα σε ευρωπαϊκές επιδοτήσεις χρειάζεσαι γη. Έτσι, ο Όρμπαν πούλησε χιλιάδες εκτάρια δημόσιας γης σε στενούς συνεργάτες, οικογένεια και φίλους. Ένας από τους παιδικούς του φίλους έγινε με αυτόν τον τρόπο ένας από τους πλουσιότερους ανθρώπους της Ουγγαρίας. Ενώ οι αγροτικές επιδοτήσεις προορίζονται για μικρούς αγρότες, έρευνα δείχνει ότι το 80 τοις εκατό των χρημάτων πηγαίνει στα χέρια του 20 τοις εκατό των ιδιοκτητών γης. Οι αγρότες που ασκούν κριτική στο σύστημα συστηματικά χάνουν τις επιδοτήσεις και υφίστανται ελέγχους και περίεργους περιβαλλοντικούς επιθεωρήσεις. Μέσω τέτοιων εκφοβισμών, η κομμουνιστική εποχή φαίνεται να μην είναι μακριά.
Το 2010 ο Όρμπαν διεκδίκησε ξανά την πρωθυπουργία και ελπίζοντας, μέσω ενός συνασπισμού με τον ηγέτη των αγροτών Άνγιαν, να πάρει τις ψήφους των αγροτών. Κατάφερε με επιτυχία το σχέδιό του και έκανε τον Άνγιαν υφυπουργό για την ανάπτυξη της υπαίθρου.
Ο Όρμπαν μίσθωσε μεγάλα κομμάτια γης σε πολιτικούς συμμάχους, καθώς οι ευρωπαϊκές επιδοτήσεις κατανέμονται ανάλογα με το μέγεθος του κτήματος. Η κυβέρνηση Όρμπαν ξεκίνησε το 2011 την εκμίσθωση δημόσιας γης. Αν και είχε λεχθεί ότι μόνο τοπικοί αγρότες θα μπορούσαν να συμμετάσχουν, τα κτήματα τελικά δόθηκαν σε υποστηρικτές του Όρμπαν που πλήρωσαν χαμηλό ενοίκιο.
Το 2015 ο Όρμπαν προχώρησε ακόμα παραπέρα, πουλώντας εκατοντάδες χιλιάδες εκτάρια δημόσιας γης σε πολιτικούς συμμάχους και μέλη της οικογένειας, ενισχύοντας έτσι την εξουσία του στην ύπαιθρο. Οι αγοραστές με τη σειρά τους μπορούν να υπολογίζουν σε εκατομμύρια ευρωπαϊκών επιδοτήσεων. Εξαιτίας της δυσαρέσκειας για αυτή την πορεία, ο υφυπουργός παραιτήθηκε και πλέον στρέφεται εναντίον του Όρμπαν.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση προτιμά να μη μπλέκεται σε ευαίσθητα εσωτερικά πολιτικά ζητήματα και συνήθως εμπιστεύεται τους εκλεγμένους εθνικούς πολιτικούς. Ωστόσο, στην πράξη η Ευρώπη απλούστατα δεν διαθέτει τα μέσα να παρέμβει σε τέτοιες καταστάσεις. Το 2015, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, μετά από προειδοποίηση για τις πρακτικές στην Ανατολική Ευρώπη, ανέθεσε έκθεση στο Transnational Institute στο Άμστερνταμ που εστιάζει στην αρπαγή γης και στις σκοτεινές συμφωνίες. Η έκθεση αποκάλυψε εν μέρει τα ίδια προβλήματα με αυτήν που παρουσίασε πρόσφατα η The New York Times.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με αφορμή την έρευνα, δήλωσε ότι δεν ανέχεται απάτες με αγροτικές επιδοτήσεις και διενεργεί ελέγχους. Στην ετήσια έκθεση του 2018 του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου αναφέρεται ένα ποσοστό σφάλματος 2,4 τοις εκατό για τις δαπάνες των ευρωπαϊκών πόρων για γεωργία και ύπαιθρο. Για τις άμεσες πληρωμές προς αγρότες δεν διαπιστώθηκε κανένα ποσοστό σφάλματος.
Τα κράτη μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διαπραγματεύονται αυτή την περίοδο για τις δαπάνες μέχρι το 2027. Στο πλαίσιο αυτό, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε να συνδεθεί στενότερα η εκταμίευση των πόρων με την καλή διαχείριση και τον σεβασμό του κράτους δικαίου. Η Επιτροπή επίσης προσδοκά πολλά από τον νέο πρόσφατα διορισμένο Ευρωπαίο δημόσιο κατήγορο, που από του χρόνου θα μπορεί να διώκει και να παραπέμπει στη δικαιοσύνη απάτες με ευρωπαϊκά χρήματα.
Μετά από τις αναγκαίες σημαντικές περικοπές τα επόμενα χρόνια (λόγω της αποχώρησης των Βρετανών ή λόγω της επιδιωκόμενης νέας πολιτικής), και ενώ οι αρχηγοί κρατών και οι υπουργοί θέλουν να διατηρήσουν τη συνεισφορά τους το πολύ στο τρέχον επίπεδο, πλέον δεν αποτελεί ερώτημα το αν θα γίνουν περικοπές στις αγροτικές επιδοτήσεις, αλλά πόσες θα είναι οι περικοπές.