Το μέτρο αποτελεί μέρος των ευρύτερων ευρωπαϊκών κυρώσεων κατά της Μόσχας από την έναρξη της εισβολής το 2022. Η Ευρωπαική Επιτροπή αναφέρει ότι οι αυστηρότεροι κανόνες για τις βίζες είναι απαραίτητοι ώστε να μπορούν να ελέγχονται συχνότερα οι Ρώσοι και να υπάρχει καλύτερη εικόνα για το ποιοι έχουν πρόσβαση στη ζώνη Σένγκεν.
Σύμφωνα με αξιωματούχους της ΕΕ, υπάρχουν αυξανόμενοι φόβοι για κατασκοπεία, σαμποτάζ και εκστρατείες παραπληροφόρησης που κατευθύνονται από τη Ρωσία. Επίσης, αναφέρονται η χρήση παράνομης μετανάστευσης και η διατάραξη ευρωπαϊκών υποδομών (εναέριος χώρος και τρένα) ως λόγοι για τη σκληρότερη πολιτική.
Παραμένουν εξαιρέσεις για συγκεκριμένες ομάδες, όπως μέλη οικογενειών πολιτών της ΕΕ ή Ρώσους με νόμιμη διαμονή, προσωπικό μεταφορών, αντιφρονούντες, ανεξάρτητους δημοσιογράφους και υπερασπιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Για αυτούς οι χώρες της ΕΕ μπορούν ακόμη να εκδίδουν πολλαπλές βίζες με μέγιστη διάρκεια ενός έτους.
Οι νέοι κανόνες δεν έχουν αναδρομική ισχύ. Οι ήδη εκδοθείσες βίζες παραμένουν έγκυρες και οι Ρώσοι που έχουν υπηκοότητα ΕΕ ή νόμιμη άδεια διαμονής δεν επηρεάζονται από την αλλαγή. Ο αριθμός των εκδοθεισών βίζων έχει ήδη μειωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια — από περίπου τέσσερα εκατομμύρια ετησίως πριν τον πόλεμο σε περίπου μισό εκατομμύριο.
Η επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ, Κάγια Κάλλας, υπερασπίστηκε την απόφαση λέγοντας ότι «το ταξίδι στην ΕΕ είναι προνόμιο, όχι δικαίωμα». Σύμφωνα με αυτήν η νέα πολιτική αντικατοπτρίζει την αλλαγμένη πραγματικότητα στον τομέα της ασφάλειας στην Ευρώπη.
Η Μόσχα αντέδρασε έντονα. Η εκπρόσωπος Μαρία Ζαχάροβα κατηγόρησε τις Βρυξέλλες για διάκριση και ισχυρίστηκε ότι το μέτρο «ευνοεί τους παράνομους μετανάστες εις βάρος των εννόμων Ρώσων τουριστών». Αποκάλεσε την Κάλλας «ένα πρόσωπο με σπάνια ευφυΐα» και ανακοίνωσε ότι η Ρωσία εξετάζει αντίμετρα.