Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απένειμε φέτος το Βραβείο Σαχάρωφ για τα ανθρώπινα δικαιώματα στον Ουιγούρο διανοούμενο και αντιφρονούντα Ιλχάμ Τόχτι, ο οποίος έχει καταδικαστεί στην Κίνα σε ισόβια κάθειρξη για «διχασμό».
Ο πρώην καθηγητής οικονομικών σε πανεπιστήμιο του Πεκίνου καταδικάστηκε το 2014 από κινεζικά δικαστήρια σε μια δίκη που τότε ήδη προκάλεσε διαμαρτυρίες από ξένες κυβερνήσεις και οργανώσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ντέιβιντ Σασόλι, κάλεσε κατά την ανακοίνωση την Κίνα να απελευθερώσει άμεσα τον Ιλχάμ Τόχτι. Η απονομή αυτού του υψηλού ευρωπαϊκού βραβείου ανθρωπίνων δικαιωμάτων θα οδηγήσει σχεδόν σίγουρα σε διπλωματικές εντάσεις με το Πεκίνο.
Παρά το γεγονός ότι εκφράζει φωνή για μετριοπάθεια και συμφιλίωση, καταδικάστηκε μετά από μια «θεατρική» δίκη σε ισόβια κάθειρξη, δήλωσε ο Σασόλι κατά τη διάρκεια της ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο.
Ο Τόχτι είχε κερδίσει επίσης τον Σεπτέμβριο ένα από τα άλλα ευρωπαϊκά βραβεία για τα ανθρώπινα δικαιώματα, το βραβείο Βάτσλαβ Χάβελ, επειδή «έδωσε φωνή σε ολόκληρο τον λαό των Ουιγούρων».
Ο Τόχτι έχει επιδοθεί για περισσότερα από είκοσι χρόνια στην υπεράσπιση της τύχης της ουιγουρικής μειονότητας και στην προώθηση δια-εθνοτικού διαλόγου και κατανόησης στην Κίνα, ανέφερε το Συμβούλιο της Ευρώπης μετά τον ορισμό του Τόχτι για το βραβείο Βάτσλαβ Χάβελ.
Η Κίνα διέκοψε τις επαφές με το Συμβούλιο της Ευρώπης μετά τη βράβευση του Τόχτι τον Αύγουστο για το βραβείο Βάτσλαβ Χάβελ.
Το κινεζικό Υπουργείο Εξωτερικών αποκάλεσε τον Τόχτι «διχαστή που υποστηρίζει την ακραία τρομοκρατία».
Επίσης, έχει προταθεί από Αμερικανούς πολιτικούς για το Νόμπελ Ειρήνης, στο πλαίσιο της αυξανόμενης διεθνούς προσοχής για τη μεταχείριση των Ουιγούρων από την Κίνα.