Ο λόγος δίνεται σε μια στιγμή που η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει έναν κόσμο όπου οι παλιές συμμαχίες δεν θεωρούνται πλέον δεδομένες. Οι Ηνωμένες Πολιτείες προβάλλουν όλο και περισσότερο το δικό τους συμφέρον, ενώ στα ανατολικά σύνορα αυξάνεται η πίεση από τη Ρωσία. Η Φον ντερ Λάιεν υπογραμμίζει ότι η Ευρώπη πρέπει να βρει μια νέα ισορροπία: είναι τώρα ή ποτέ.
Η ΕΕ βρίσκεται σε σταυροδρόμι, όπου πρέπει να σταθεί στα δικά της πόδια μετά από δεκαετίες οικονομικής και στρατιωτικής συνεργασίας στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και εξάρτησης από τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά τώρα - στο δυτικό μέτωπο - αντιμετωπίζει μια Αμερική που θέτει το δικό της συμφέρον στο επίκεντρο και το καθιστά καθοριστικό.
Από την άλλη πλευρά, τα κράτη της ΕΕ απειλούνται στη ανατολική πλευρά από το ανανεωμένο Σιδηρούν Παραπέτασμα λόγω της αυξανόμενης στρατιωτικής ρωσικής επιθετικότητας προς τα δυτικά. Ακόμη και ο Πούτιν χρησιμοποιεί το σύνθημα «Κάνε τη Ρωσία Μεγάλη Ξανά».
Σύμφωνα με τη Φον ντερ Λάιεν, τώρα είναι η ώρα να ενισχυθεί η Ένωση, προτού μια νέα γεωπολιτική πραγματικότητα αναγκάσει ξανά τα κράτη της ΕΕ σε θέση εξάρτησης. Επισημαίνει ότι τις τελευταίες δεκαετίες η ΕΕ συχνά στηριζόταν σε αμερικανικές εγγυήσεις ασφάλειας. Αυτή η αυτονόητη βάση έχει χαθεί και δεν μπορεί πλέον να αποτελεί το θεμέλιο της ευρωπαϊκής πολιτικής, όπως λέει αυτή η πρώην Υπουργός Άμυνας της Γερμανίας.
Ταυτόχρονα, ο πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας αποτελεί συνεχή δοκιμασία για την ευρωπαϊκή ενότητα. Το Κρεμλίνο παραβιάζει το διεθνές δίκαιο και δείχνει πρόθυμο να υπονομεύσει τη διπλωματία. Σε προηγούμενους λόγους της, η Φον ντερ Λάιεν έχει χαρακτηρίσει αυτή τη βία ως αυθαίρετη και επικίνδυνη, μήνυμα που θα επαναλάβει και σήμερα.
Γι' αυτό η ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας είναι τόσο κεντρική. Η Φον ντερ Λάιεν τονίζει ότι εκατοντάδες δισεκατομμύρια θα διατεθούν στον πολυετή προϋπολογισμό για την οικοδόμηση ενός δικού της στρατιωτικού θεμελίου. Κατά την άποψή της, η Ένωση δεν μπορεί να αναβάλει: μόνο μια κοινή προσέγγιση προσφέρει την απαραίτητη αποτελεσματικότητα, όπως θα υπενθυμίσει στους διστακτικούς και αντίθετους στο Ευρωκοινοβούλιο.
Υπάρχουν όμως αμφιβολίες μέσα στο κοινοβούλιο και μεταξύ των κρατών της ΕΕ. Ορισμένοι πολιτικοί αναρωτιούνται αν οι στις Βρυξέλλες δεν δίνουν υπερβολική έμφαση στις στρατιωτικές λύσεις και πολύ λιγότερο στη διπλωματία και τη συνεργασία. Άλλοι φοβούνται ότι ένα αμυντικό εγχείρημα μπορεί να προκαλέσει διαιρέσεις ανάμεσα σε κράτη με διαφορετικά συμφέροντα, όπως δείχνει η ιστορία της ΕΕ εδώ και δεκαετίες.
Η Φον ντερ Λάιεν θα θέλει να αναχαιτίσει αυτή την κριτική επισημαίνοντας τη γενικότερη σημασία της ανεξαρτησίας. Δεν πρόκειται μόνο για την Άμυνα, αλλά και για τη δική της ενεργειακή ασφάλεια (ανεμογεννήτριες και ηλιακή ενέργεια), τη βιομηχανική ισχύ και την τεχνολογική ανεξαρτησία. Στην οπτική της, όλοι αυτοί οι τομείς πρέπει να ενώσουν δυνάμεις για να κάνουν την Ένωση ανθεκτική σε εξωτερικές πιέσεις και εξάρτηση από τρίτους.
Η Φον ντερ Λάιεν με την αγόρευσή της αναλαμβάνει το δύσκολο έργο να βρει στήριξη σε ένα διχασμένο Ευρωκοινοβούλιο. Εθνικιστές και ακροδεξιοί πολιτικοί της ΕΕ τη βλέπουν ως το πρόσωπο της ευπάθειας της Ένωσης, ενώ εκείνη παρουσιάζει τον εαυτό της ως αυτήν που μπορεί να χαράξει πορεία προς μεγαλύτερη αποφασιστικότητα και ανεξαρτησία. Αν αυτό το όραμα είναι ευρέως κοινό θα φανεί σήμερα στο Στρασβούργο.
Το βέβαιο είναι ότι η Φον ντερ Λάιεν θέλει να θέσει το μήνυμά της με σαφήνεια: η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι. Αν τα κράτη μέλη δεν λάβουν τώρα κοινές αποφάσεις, η Ευρώπη κινδυνεύει πάλι να βρεθεί σε ρόλο όπου άλλοι καθορίζουν την πορεία της. Για εκείνη η ώρα για να σπάσει αυτό το μοτίβο έχει φτάσει.