Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο παραμένει πρακτικά, ιδεολογικά και επιχειρησιακά απελπιστικά διχασμένο σχετικά με τη νέα ευρωπαϊκή γεωργική πολιτική (ΚΑΠ). Με 452 ψήφους υπέρ, 178 κατά (και 57 αποχές) εγκρίθηκε ως το «πιο εφικτό», «λιγότερο βλαβερό» ή «ανάγκη λόγω έλλειψης καλύτερου».
Η πλήρης απουσία οποιασδήποτε νομικής ή οικονομικής σύνδεσης των κλιματικών και περιβαλλοντικών στόχων με τη γεωργική πολιτική αποτελεί για πολλούς το μεγάλο εμπόδιο, ενώ για άλλους είναι ακριβώς ένα μεγάλο πλεονέκτημα. «Πώς είναι δυνατόν αυτό το Κοινοβούλιο να κηρύττει πρώτα την κλιματική έκτακτη ανάγκη, να εκφράζει φιλοδοξίες για τη βιοποικιλότητα και την αειφόρο παραγωγή τροφίμων και τώρα να κάνει το ακριβώς αντίθετο;» αναρωτήθηκε η Άνια Χαζέκαμπ (PvdD).
Στόχος είναι η νέα γεωργική πολιτική να γίνει περισσότερο φιλική προς το κλίμα και το περιβάλλον και να επιτρέπει στα επιμέρους κράτη μέλη της ΕΕ να έχουν μεγαλύτερη εθνική ελευθερία διαμόρφωσης. Μία από τις μεγάλες αλλαγές είναι η εισαγωγή των λεγόμενων «οικολογικών καθεστώτων», πληρωμών που θα αντιπροσωπεύουν το 25% της άμεσης στήριξης, αλλά θα δίνονται μόνο σε γεωργικές πρακτικές ευνοϊκές για το περιβάλλον.
Για πρώτη φορά η ΚΑΠ θα περιλαμβάνει και κοινωνικές «προϋποθέσεις», ώστε επιδοτήσεις να λαμβάνουν μόνο οι γεωργικές επιχειρήσεις που σέβονται τα εργασιακά δικαιώματα του προσωπικού τους, από το 2023 σε εθελοντική βάση και από το 2025 υποχρεωτικά. Επιπλέον, ένα μέρος της επιδότησης πρέπει να προορίζεται για νέους αγρότες.
Μια μεγάλη διαφορά θα είναι ότι η νέα γεωργική πολιτική δίνει χώρο για εθνικά στρατηγικά σχέδια, με τα οποία η ΕΕ αναθέτει περισσότερα στις επιμέρους χώρες. Οι περισσότερες χώρες βρίσκονται αυτήν την περίοδο στη διαδικασία ολοκλήρωσης των εθνικών προγραμμάτων τους για να τα υποβάλουν στην ΕΕ πριν από τις 31 Δεκεμβρίου.
Η κριτική από τους αντιπάλους (κυρίως στο Ενωμένο Αριστερό GUE/NGL και στους Πράσινους) είναι ότι η ΕΕ παραχωρεί την εφαρμογή φιλικών προς το κλίμα γεωργικών πολιτικών στις εθνικές κυβερνήσεις. Επιπλέον, σχεδόν δεν υπάρχουν κυρώσεις γραπτές, οπότε κανείς δεν θα νιώθει υποχρεωμένος να πετύχει τους κλιματικούς στόχους. Αντίθετα, οι υποστηρικτές βλέπουν ως βελτίωση τη λιγότερο κεντρική και περισσότερο εθνική προσέγγιση.
Ο Πράσινος ευρωβουλευτής Bas Eickhout επέκρινε τον τρόπο που προέκυψε αυτή η ΚΑΠ. «Η Επιτροπή άφησε στο Κοινοβούλιο και στα κράτη μέλη της ΕΕ να «πρασινίσουν» την πρόταση. Ωστόσο, οι υπουργοί θέλουν όσο το δυνατόν περισσότερη ελευθερία για τη δική τους χώρα για τη χρήση των χρημάτων και άρα λιγότερους περιβαλλοντικούς κανόνες.
Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο οι γεωργικές επιδοτήσεις θεωρούνται από πολλούς κυρίως ως «χρήματα για τους αγρότες» και όχι ως χρήματα από φόρους. Γι’ αυτό απουσίασε μια ριζική μεταρρύθμιση», είπε ο Eickhout. Ωστόσο, τροπολογία για απόρριψη της πρότασης ΚΑΠ και να ξεκινήσει τα πάντα από την αρχή απορρίφθηκε με 504 ψήφους κατά προς 153 υπέρ.
Ο Bert-Jan Ruissen (SGP), ο μοναδικός Ολλανδός διαπραγματευτής της ΚΑΠ, θεωρεί ότι αυτή η συμφωνία είναι ένας συμβιβασμός που αξίζει στήριξης. Επισήμανε πως αρκετές μη ρεαλιστικές φιλοδοξίες της Επιτροπής μειώθηκαν σε ρεαλιστικές διαστάσεις. Αποκάλεσε τη μεταφορά 25% της υποστήριξης εισοδήματος προς τα οικολογικά καθεστώτα «σε καλή ισορροπία».
Όχι μόνο οι υποστηρικτές, αλλά και οι διστακτικοί και οι αντίθετοι αναγνωρίζουν ότι η νέα πολιτική της ΕΕ επιβάλλεται λιγότερο από τα πάνω και θα καθορίζεται λιγότερο από τα ευρωπαϊκά γραφεία στις Βρυξέλλες. Οι περισσότεροι επίσης αναγνωρίζουν ότι στο εξής οι γεωργικές επιδοτήσεις δεν θα είναι πλέον «εγγυήσεις εισοδήματος», αλλά συγκεκριμένες πληρωμές για παρεχόμενες υπηρεσίες και προϊόντα.
Ο ευρωβουλευτής Jan Huitema (VVD), μέλος τόσο της επιτροπής γεωργίας όσο και περιβάλλοντος, «χαίρεται που για πρώτη φορά στην ιστορία της ευρωπαϊκής γεωργικής πολιτικής ένα μέρος της πράσινης μετάβασης δεν καθοδηγείται από γενικά μέτρα που προέρχονται από τις Βρυξέλλες.
Ο στόχος έχει γίνει πιο καθοδηγητικός. Ένα μέρος του προϋπολογισμού συνδέεται τώρα άμεσα με πραγματικά επιτευχθέντα αποτελέσματα εξοικονόμησης. Η καλύτερη εγγύηση για μια επιτυχημένη πράσινη μετάβαση», τόνισε.