Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ξεκινούν την Τετάρτη μια πρώτη δημόσια πολιτική-κοινοβουλευτική συζήτηση σχετικά με ό,τι ενδέχεται να είναι η πιο εκτεταμένη ενδιάμεση αναθεώρηση στον πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ που έχει γίνει ποτέ.
Η συζήτηση αυτή αποτελεί το δεύτερο στάδιο σε μια πιθανή στροφή της ΕΕ, αφού τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο οι υπουργοί και οι ηγέτες των κρατών της ΕΕ είχαν κάνει ήδη το πρώτο βήμα και είχαν συμφωνήσει σε ένα νέο είδος ταμείου βοήθειας τύπου Marshall. Τώρα το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο θα ανοίξει τον δρόμο στην Επιτροπή να αναθεωρήσει πλήρως όλους τους υφιστάμενους προϋπολογισμούς της ΕΕ.
Οι 27 Επίτροποι της ΕΕ και η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν παρουσιάζουν στις Βρυξέλλες τον τρόπο με τον οποίο σκοπεύουν να διαθέσουν εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ για το τεράστιο ταμείο αποκατάστασης των οικονομικών ζημιών που προκάλεσε η πανδημία του κορωνοϊού. Οι πρώτες οικονομικές επιπτώσεις αυτού αναμένεται να παρουσιαστούν εντός περίπου μίας εβδομάδας, στις 20 Μαΐου. Αυτό θα είναι τότε το τρίτο στάδιο της διαδικασίας συνεδριάσεων σχετικά με την ένταξη αυτού του τεράστιου κορωνο-ταμείου στους προϋπολογισμούς της ΕΕ.
Όλες οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν πληγεί από την πανδημία. Ωστόσο, απειλούνται μεγάλες διαφορές στον οικονομικό πόνο και στις δυνατότητες ανάκαμψης. Η Ελλάδα (-9,7% του ΑΕΠ), η Ιταλία (-9,5%), η Ισπανία (-9,4%) και η Γαλλία (-8,2%) βιώνουν μεγαλύτερη πτώση από ό,τι, για παράδειγμα, η Γερμανία (-6,5%).
Τα στοιχεία παραμένουν ακόμη επίσημα μυστικά, αλλά ένα διαρρεύσαν σημείωμα προτείνει προϋπολογισμό έως και 2 τρισεκατομμυρίων ευρώ. Μόλις οριστικοποιηθούν οι προϋπολογισμοί (και οι Επίτροποι συμφωνήσουν σε περικοπές στους τρέχοντες προϋπολογισμούς τους!), δισεκατομμύρια ευρώ θα μπορούν να επενδυθούν για την επανεκκίνηση της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Πίσω από τις σκηνές επικρατεί ακόμη διαφωνία σχετικά με το αν οι χώρες που θα λάβουν χρήματα από τέτοιο κορωνο-ταμείο τα παίρνουν ως δωρεά ή ως δάνειο, με ή χωρίς τόκους. Στην τελευταία περίπτωση θα πρέπει να τα επιστρέψουν εν μέρει. Άλλοι μιλούν για «αιώνιες υποθήκες ή μισθώματα».
Ο πρόεδρος της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Προϋπολογισμού, ο Βέλγος Γιοχάν Βαν Όβερτβελντ (ECR), δήλωσε σχετικά με τα «επιχορηγήσεις έναντι δανείων» ότι θα ήθελε να δει τα έσοδα και τα έξοδα του ταμείου να διατηρούν μια ισορροπία μεταξύ αλληλεγγύης και ευθύνης.
Η παρουσίαση της χρηματοδότησης των πρώτων δισεκατομμυρίων (στους προϋπολογισμούς του 2020 και 2021) στις 20 Μαΐου συμπίπτει με την πολυαναμενόμενη και δύο φορές αναβληθείσα παρουσίαση του ευρέος σχεδίου της ΕΕ για το Κλίμα, Green Deal. Στις πρώτες προσχέδιο εκδόσεις του σχεδίου, ο αντιπρόεδρος Φρανς Τίμερμανς είχε ήδη καταστήσει σαφές ότι πολλά πρέπει να αλλάξουν στην ΕΕ, αν η Ευρώπη θέλει να γίνει κλιματικά ουδέτερη σε δεκαπέντε ή είκοσι χρόνια. Αυτό σημαίνει μια ριζική στροφή στη χρήση ενέργειας και πρώτων υλών, μείωση της ρύπανσης του περιβάλλοντος και της ατμόσφαιρας, καθώς και άλλους φόρους και επιδοτήσεις.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δήλωσε σήμερα το απόγευμα στις Βρυξέλλες ότι οι οικονομικές ζημιές που προκάλεσε η πανδημία του κορωνοϊού σε πολλές χώρες δεν αποτελούν εμπόδιο ή παρεμπόδιση για τη στροφή προς το Green Deal, αλλά ότι ακριβώς το Green Deal μπορεί να γίνει ο κινητήρας και ο παράγων ώθησης ώστε να αναδιαμορφωθεί η οικονομική ανάπτυξη στα κράτη της ΕΕ σε νέες κατευθύνσεις.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συζητά την Τετάρτη με την πρόεδρο της Επιτροπής φον ντερ Λάιεν για αυτή τη νέα πρόταση. Την Παρασκευή το Κοινοβούλιο θα ψηφίσει για μια απόφαση που – όπως όλα δείχνουν – θα εγκριθεί με μεγάλη πλειοψηφία. Επιπλέον, το Ευρωκοινοβούλιο θα ψηφίσει ήδη την Τετάρτη μια έκκληση προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καταρτίσει ένα σχέδιο έκτακτης ανάγκης. Αν οι διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό αποτύχουν ή καθυστερήσουν, θα πρέπει να δοθούν εγγυήσεις για τις επιδοτήσεις της ΕΕ μετά την 1η Ιανουαρίου 2021.