Η συμφωνία επετεύχθη μετά από διαπραγματεύσεις εντός μίας κεντροδεξιάς συναίνεσης που δεν απέδωσε συμφωνία μεταξύ του κύριου διαπραγματευτή, του Ολλανδού φιλελεύθερου Malik Azmani (Renew/VVD) και των χριστιανοδημοκρατών του ΕΛΚ. Ο Azmani δεν ήθελε να συμπεριλάβει στην πρότασή του την κράτηση παιδιών, ούτε τον διαχωρισμό οικογενειών με παιδιά.
Ως εκ τούτου, οι χριστιανοδημοκράτες τη Δευτέρα το βράδυ, με τη στήριξη συντηρητικών, εθνικιστών και ακροδεξιών, συμφώνησαν σε αυστηρότερους κανόνες για την επιστροφή ατόμων των οποίων το αίτημα ασύλου έχει απορριφθεί ή που διαμένουν παράνομα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Η Ολλανδή ευρωβουλευτής Tineke Strik (S&D, GroenLinks/PvdA) χαρακτήρισε την αυστηροποίηση ως αντίθετη με τις ευρωπαϊκές αρχές και αξίες.
Απελάσεις
Σημαντικό μέρος της αμφιλεγόμενης πρότασης είναι η δυνατότητα μεταφοράς μεταναστών σε λεγόμενα κέντρα επιστροφής εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στα κέντρα αυτά μπορούν να φιλοξενηθούν άτομα εν αναμονή της αίτησης ασύλου τους ή (μετά από απόρριψη) για την τελική απέλασή τους. Η αντιπολίτευση στο Στρασβούργο κάνει λόγο για «απελάσεις» και «φυλακές».
Promotion
Τα κράτη-μέλη της ΕΕ αποκτούν επίσης μεγαλύτερη ευχέρεια να κρατούν τους μετανάστες για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα όταν δεν συνεργάζονται για την επιστροφή τους. Οι κανόνες διευρύνουν τις δυνατότητες κράτησης και επιβάλλουν αυξημένες υποχρεώσεις στους αιτούντες άσυλο να συνεργάζονται με τις αρχές. Ωστόσο, επειδή οι συντηρητικοί και οι εθνικιστές επιθυμούν λιγότερη επιρροή της ΕΕ, καταργήθηκε μία διάταξη που απαιτούσε από τα κράτη-μέλη να εξετάζουν τις αποφάσεις ασύλου βάσει των ευρωπαϊκών κανόνων.
Η πλέον αυστηρή πρόταση καθιστά επίσης εφικτό να απελαθούν μετανάστες σε άλλη χώρα εκτός ΕΕ που επιθυμεί να τους δεχθεί και όχι αποκλειστικά στη χώρα καταγωγής τους. Αυτό αναμένεται να διευκολύνει την πραγμάτωση των απελάσεων. Με αυτόν τον τρόπο, οι πολιτικοί της ΕΕ φαίνεται να συμφωνούν με τα κέντρα που η ιταλίδα πρωθυπουργός Μερόνι έχει ήδη εξασφαλίσει να κατασκευαστούν στην Αλβανία, τα οποία όμως ένας ιταλός δικαστής έχει κρίνει παράνομα.
Αδιέξοδο
Οι διαπραγματεύσεις για τον νέο νόμο περί ασύλου ήταν επίπονες τα τελευταία δύο χρόνια. Ο φιλελεύθερος εισηγητής του φακέλου, ο Ολλανδός Azmani, επιχείρησε για μεγάλο διάστημα να καταλήξει σε συμβιβαστική λύση μεταξύ κεντροδεξιών, φιλελεύθερων και κεντροαριστερών ομάδων, αλλά οι συνομιλίες αυτές κατέληξαν σε αδιέξοδο.
Έπειτα οι δεξιές ομάδες συνέταξαν ένα εναλλακτικό κείμενο συμβιβασμού που κατά τη Δευτέρα το βράδυ έλαβε στήριξη με 41 ψήφους υπέρ έναντι 32 κατά στην νομική επιτροπή. Ακόμη θα ακολουθήσει ψηφοφορία στο σύνολο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, πιθανότατα στο τέλος του μήνα. Δεν είναι βέβαιο αν η λιγότερο αυστηρή πρόταση που είχε ετοιμάσει ο Azmani (αλλά απορρίφθηκε από το ΕΛΚ) θα τεθεί προς ψήφιση.
Έπειτα, θα πρέπει επίσης οι αρμόδιοι υπουργοί ασύλου των 27 κρατών-μελών της ΕΕ να διατυπώσουν μια οριστική θέση πριν εφαρμοστούν οι κανόνες.