Κεντρικό στοιχείο είναι ότι οι αιτήσεις ατόμων από χώρες που θεωρούνται «ασφαλείς» θα μπορούν να αξιολογούνται και να απορρίπτονται πιο γρήγορα. Η ιδέα πίσω από αυτό είναι ότι οι διαδικασίες έτσι θα γίνουν συντομότερες. Αυτό αφορά μεταξύ άλλων αιτούντες από το Μπαγκλαντές, την Κολομβία, την Αίγυπτο, την Ινδία, το Μαρόκο, την Τυνησία και το Κόσοβο.
Τι σημαίνει ακριβώς «ασφαλής» και πόσο συχνά μπορεί να ανανεώνεται η λίστα των «ασφαλών χωρών» δεν έχει γίνει ακόμη σαφές.
Επιπλέον, σημαντικό ρόλο θα διαδραματίζει στο μέλλον το πού μπορεί να αποσταλεί «προσωρινά» κάποιος, ενώ αναμένει τη διεκπεραίωση του αιτήματος ασύλου του. Πρόκειται για σχέδια που προβλέπουν την αποστολή αιτούντων σε μια χώρα εκτός ΕΕ που θεωρείται ασφαλής, ακόμα και αν αυτή δεν είναι η χώρα καταγωγής τους.
Πώς θα ελέγχεται αν κάποιος στην προσωρινή αυτή χώρα φιλοξενίας λαμβάνει πράγματι προστασία, σύμφωνα με τους επικριτές, δεν έχει ακόμη καθοριστεί.
Ένα δεύτερο μέρος της πρότασης που συμφωνήθηκε τώρα από τους υπουργούς και πολιτικούς της ΕΕ αφορά την επιστροφή: την ταχύτερη απέλαση ανθρώπων που δεν έλαβαν δικαίωμα παραμονής. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, «τρεις στους τέσσερις» απορριφθέντες αιτούντες άσυλο δεν επιστρέφουν μετά την απόρριψη στη χώρα τους. Αυτό πρέπει να αλλάξει σύμφωνα με τα σχέδια.
Για τον σκοπό αυτό προτείνονται αυστηρότερα μέτρα όπως η παρατεταμένη κράτηση εν αναμονή της αναχώρησης, σκληρότερες ή μεγαλύτερης διάρκειας απαγορεύσεις εισόδου και νέες υποχρεώσεις για όσους βρίσκονται παράνομα και πρέπει να αποχωρήσουν. Ποιες εγγυήσεις ισχύουν σε τέτοιες περιπτώσεις και πώς θα οργανώνεται η επίβλεψη δεν έχει ακόμη καθοριστεί σύμφωνα με τους επικριτές.
Τα ανθρώπινα δικαιώματα και η νομική προστασία αποτελούν ιδιαίτερα αμφιλεγόμενα ζητήματα. Εκφράζονται ανησυχίες για την κράτηση, τις απελάσεις και την αποστολή σε χώρες εκτός ΕΕ, ενώ παράλληλα τονίζεται ότι πρέπει να τηρούνται τα δικαιώματα. Σε ορισμένα σημεία λείπει ακόμη σαφής εξήγηση για το πώς αυτό υλοποιείται στην πράξη.
Πολιτικά, το πακέτο για τη μετανάστευση είναι αμφιλεγόμενο: οι δεξιές και κεντροδεξιές ομάδες πολιτών έλαβαν τη στήριξη ριζοσπαστικών ή ακροδεξιών κομμάτων, προκαλώντας κριτική και κατηγορίες από φιλελεύθερες και κεντροαριστερές ομάδες για «συνεργασία προς τα δεξιά». Ταυτόχρονα, οι υποστηρικτές τονίζουν ότι απαιτείται αυστηρότερη πολιτική προκειμένου να αποκτηθεί έλεγχος στη μετανάστευση.
Οι χώρες της ΕΕ δεν έχουν ακόμη συμφωνήσει σε ένα σημαντικό μέρος της νέας προσέγγισης: τη διανομή της φιλοξενίας των εγκεκριμένων αιτούντων άσυλο ανάμεσα στα 27 κράτη μέλη. Ορισμένες χώρες της ΕΕ δεν επιθυμούν να αναλάβουν αιτούντες άσυλο από άλλες χώρες της ΕΕ. Σε αυτές τις περιπτώσεις, οι αρνητές πρέπει να συνεισφέρουν οικονομικά στην υποδοχή αιτούντων άσυλο στις άλλες χώρες της ΕΕ.