Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιθυμεί να εκσυγχρονίσει και να απλοποιήσει τους κανόνες για τη σύνταξη των ετήσιων προϋπολογισμών των χωρών της ΕΕ. Με αυτόν τον τρόπο, το ύψος των ετήσιων εισφορών τους προς την ΕΕ μπορεί επίσης να τεθεί εκ νέου υπό συζήτηση. Ιδιαίτερα οι ευρωπαϊκοί κανόνες προϋπολογισμού στο λεγόμενο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης είναι υπερβολικά πολύπλοκοι.
Σύμφωνα με τον επίτροπο της ΕΕ Paolo Gentiloni (Οικονομία), η τρέχουσα οικονομική κατάσταση στις χώρες της ΕΕ διαφέρει επίσης από ό,τι πριν από δέκα χρόνια. Η σταθερότητα παραμένει ο κύριος στόχος, αλλά απαιτούνται επειγόντως μέτρα που να ενισχύουν την οικονομική ανάπτυξη και πρέπει να κινητοποιήσουμε τεράστιες επενδύσεις για να αντιμετωπίσουμε την κλιματική αλλαγή, ανέφερε ο Gentiloni.
Οι ισχύοντες κανόνες προϋπολογισμού καθορίζουν μεταξύ άλλων ότι το έλλειμμα προϋπολογισμού ενός κράτους μέλους της ευρωζώνης δεν πρέπει να ξεπερνά το 3% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος (ΑΕΠ) και το δημόσιο χρέος το 60% του ΑΕΠ. Εάν μια χώρα της ΕΕ δεν τηρεί αυτούς τους κανόνες, οι άλλες χώρες της ΕΕ παρεμβαίνουν, διότι τα πολύ μεγάλα ελλείμματα σε μία χώρα μπορεί να ασκήσουν πιέσεις στη συναλλαγματική ισοτιμία του ευρώ, κάτι που μπορεί να επηρεάσει και άλλες χώρες της ΕΕ. Επιπλέον, χώρες που βρίσκονται σε δυσμενείς οικονομικές συνθήκες μπορούν σε ορισμένες περιπτώσεις να δικαιούνται οικονομική στήριξη από τα ταμεία της ΕΕ.
Η ανακοίνωση της μελέτης για νέα οικονομικά κριτήρια των προϋπολογισμών της ΕΕ συμπίπτει περίπου με την ειδική σύνοδο κορυφής της ΕΕ που ο πρόεδρος της ΕΕ Charles Michel θα πραγματοποιήσει σε δύο εβδομάδες στις Βρυξέλλες για το πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ. Οι αρχηγοί κυβερνήσεων και οι υπουργοί των χωρών της ΕΕ διαφωνούν ως προς το μέγιστο ύψος των δαπανών της ΕΕ, διότι διστάζουν να αυξήσουν ή θέλουν να αυξήσουν ελάχιστα τις ετήσιες εθνικές τους εισφορές.
Γι' αυτό η Επιτροπή καλεί τα ενδιαφερόμενα μέρη, μεταξύ των οποίων τα άλλα ευρωπαϊκά όργανα, τις εθνικές αρχές, τους κοινωνικούς εταίρους και τον ακαδημαϊκό χώρο, να συμμετάσχουν σε μια συζήτηση και να εκφράσουν τη γνώμη τους για το πώς μπορεί να βελτιωθεί το σύστημα οικονομικής εποπτείας και ελέγχου. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιθυμεί να έχει τα νέα συμφωνημένα μέτρα σε ισχύ το αργότερο μέχρι το τέλος του τρέχοντος έτους.
Οι περισσότερες χώρες της ΕΕ υποστηρίζουν την απλοποίηση των κανόνων προϋπολογισμού, αλλά οι υπουργοί Οικονομικών της ΕΕ είναι βαθιά διχασμένοι ως προς το πώς θα πρέπει να προχωρήσει αυτό. Οι υφιστάμενοι κανόνες λειτουργούν καλά για τη μείωση των ελλειμμάτων προϋπολογισμού, όπως φάνηκε πρόσφατα στην Ιταλία και την Ελλάδα, αλλά όχι για να περιοριστούν σε άλλες χώρες της ΕΕ τα πλεονάσματα. Ιδιαίτερα η Ολλανδία θα έπρεπε, σύμφωνα με ορισμένες χώρες, να χρησιμοποιήσει περισσότερο τα αποταμιευτικά διαθέσιμα και αποθεματικά της προς όφελος των ασθενέστερων χωρών της ΕΕ.
Ο Ολλανδός υπουργός Wopke Hoekstra είχε προτείνει προηγουμένως ότι οι ευρωπαϊκοί κανόνες πρέπει να οδηγήσουν σε βιώσιμες δημόσιες οικονομίες. Νωρίτερα, στις Βρυξέλλες, είχε καταστήσει σαφές ότι τα υπολογιζόμενα από την ΕΕ ολλανδικά «αποθεματικά» παρουσιάζουν παραπλανητική εικόνα, επειδή η Επιτροπή συμπεριλαμβάνει και τα χρήματα των συνταξιοδοτικών ταμείων.
Σε πολλές χώρες της ΕΕ τα έσοδα και τα διαθέσιμα των συντάξεων βασίζονται σε ένα φορολογικό σύστημα, με αποτέλεσμα τα συνταξιοδοτικά ταμεία να ελέγχονται εν μέρει από το κράτος. Στην Ολλανδία, τα συνταξιοδοτικά ταμεία ανήκουν στους εργοδότες και τους εργαζόμενους και όχι στο κράτος, και τα αποθεματικά συντάξεων δεν αποτελούν εθνικό απόθεμα.