حزب راست افراطی ضد مهاجرت PVV به رهبری گیرد ویلدرز تاکنون یازده کرسی در مجلس را از دست داده و اکنون دارای ۲۶ کرسی از ۱۵۰ کرسی است، در حالی که لیبرالهای طرفدار اروپا D66 به دست آوردند ۱۷ کرسی و فعلاً نیز ۲۶ کرسی دارند. اختلاف بین آنها کمتر از دو هزار رای است در حالی که نتایج پایتخت آمستردام و همچنین آرای پستی بیش از صد هزار هلندی در خارج از کشور هنوز شمارش نشده است.
بر اساس عرف پارلمانی، بزرگترین فراکسیون در پارلمانی که ۱۵ فراکسیون دارد، اجازه دارد مذاکرات تعیینکننده تشکیل ائتلاف جدید را آغاز کند. ویلدرز، رهبر PVV که ائتلاف چهارحزبی راست افراطی پیشینش امسال سقوط کرد، گفته است میخواهد منتظر نتیجه نهایی انتخابات بماند.
اما مشخص است که احزاب اپوزیسیون چپ گرایانه آرا از دست دادهاند. فرانس تیمرمانس، کمیسر پیشین اتحادیه اروپا که طی دو سال گذشته رهبری ائتلاف حزب سوسیال دموکرات PvdA با سبزها را بر عهده داشت، همانطور که در ۲۰۲۳ موفق نشد بزرگترین حزب شود، پنج کرسی از ۲۵ کرسی را از دست داد و بلافاصله استعفای خود را به عنوان رهبر حزب اعلام کرد.
اگرچه شروع مذاکرات ائتلاف نامطمئن است، نتیجه نهایی (که ممکن است ماهها بعد مشخص شود) از پیش معلوم است. تقریباً همه احزاب سیاسی در کمپین انتخاباتی گفتهاند که به هیچ وجه وارد ائتلاف با حزب ضد اسلام ویلدرز نخواهند شد.
ویلدرز که بیش از ده سال پیش یک ائتلاف با حزب CDA و VVD را زودهنگام ترک کرده بود و اخیراً «محافظهکارترین کابینه تاریخ خود» را منفجر کرده بود، این بار تقریباً هیچکس نمیخواهد دوباره با او همکاری کند.
حتی اگر PVV – حتی پس از شمارش مجدد احتمالی همه آرا – به عنوان بزرگترین حزب از انتخابات بیرون بیاید، مشخص است که تشکیل دولت توسط ویلدرز شکست خواهد خورد و سپس رهبر حزب D66، راب جتن، میتواند یک کابینه تشکیل دهد.
در این صورت، D66 میتواند «از راست» با CDA (مسیح دموکراتها)، VVD (محافظهکاران)، JA21 (انشعاب راستگرای هواداران ناامید PVV) و BBB (حزب کشاورزان) یک ائتلاف پنجحزبی میانهرو-راست (با ۷۹ کرسی از ۱۵۰) تشکیل دهد، یا «از چپ» با CDA و VVD یک ائتلاف چهارحزبی با GroenLinks/PvdA (با ۸۶ کرسی از ۱۵۰) تشکیل دهد.
لیبرالهای محافظهکار VVD به نظر میرسد نقش محوری خواهند داشت: دیلان یسیلگوز، رهبر حزب، تاکنون تأکید کرده که نمیخواهد در ائتلافی با آنچه که او «چپگرایان رادیکال GroenLinks/PvdA» مینامد، شرکت کند.
از حزب CDA مشخص است که همیشه ترجیح میدهند «دولت را از راست» تشکیل دهند، اما هانری بونتنبال، رهبر جدید حزب، از یسیلگوز خواسته است «مانعتراشی نکند».
جتن ۳۴ ساله، رهبر D66 و نامزد نخست وزیری نیز در کمپین گفته است که ترجیح میدهد «ائتلاف از مرکز» باشد. همچنین او به شدت علیه همکاری با احزاب ضد اتحادیه اروپا و ضد تغییرات اقلیمی اعلام موضع کرده است. با کسب ۲۶ کرسی، لیبرال دموکراتهای D66 هرگز به این اندازه بزرگ نبودهاند و این را نتیجهای تاریخی میدانند.