اگرچه به نظر کمیسیون اروپا باشد، کرواسی میتواند به منطقه شنگن بدون نیاز به گذرنامه بپیوندد. این کشور بالکان که ۴.۵ میلیون جمعیت دارد، حالا تمام شرایط لازم برای عضویت در باشگاه کشورهایی که در میانشان سفر آزاد است را داراست. اما بلغارستان از نظر کمیسیون اروپا هنوز مسائل خود را بهدرستی مدیریت نکرده و در نتیجه تحت نظارت ویژه باقی میماند. تصمیم در خصوص پذیرش شنگن بر عهده کشورهای عضو اتحادیه اروپا است که برای آن اجماع نظر لازم است.
از میان ۲۸ کشور عضو اتحادیه اروپا، رومانی، بلغارستان، کرواسی، قبرس، ایرلند و بریتانیا هنوز عضو منطقه شنگن نیستند. کشورهای غیر عضو اتحادیه اروپا مانند نروژ، ایسلند، سوئیس و لیختناشتاین عضو این منطقه به حساب میآیند.
اکنون که کرواسی، که شش سال پیش به اتحادیه اروپا پیوست، کنترل مرزهای خارجی خود را بهخوبی انجام میدهد، طبق نظر کمیسیون میتواند عضو منطقه شنگن شود. در قرارداد شنگن تأکید شده است که عملاً دیگر کنترل مرزی وجود نخواهد داشت. این قرارداد در سال ۱۹۸۵ در شهر شنگن لوکزامبورگ توسط آلمان، فرانسه و سه کشور بنلوکس امضا شد.
در سال گذشته رومانی هیچ اقدامی در زمینه اصلاحات قضایی و مبارزه با فساد انجام نداد و بنابراین همچنان تحت نظارت ویژه باقی میماند. هلند از جمله کشورهای اتحادیه اروپا است که مدتی طولانی است با پذیرش رومانی در منطقه بدون نیاز به گذرنامه مخالفت میکند. هلند بهطور علنی از فساد و رابطههای فامیلی در دستگاه دولتی رومانی شکایت دارد.
سال گذشته فرانش تیمرمانس معاون رئیس کمیسیون اروپا به وضعیت رومانی انتقاد کرد و آن را "غمانگیز" خواند. اکنون هیئت اجرایی روزانه اتحادیه اروپا از این که بخارست هیچ اقدامی بر اساس توصیهها انجام نداده، ابراز تأسف میکند، اگرچه دولت در ژوئن قول به بهبود داده بود.
برای خارج شدن از زیر نظارت ویژه، بخارست باید مجموعهای از قوانین (جزایی) را تعلیق کند و انتصابات در دفتر دادستانی و اداره مبارزه با فساد را عقب بکشد.
از سوی دیگر، بلغارستان به توصیهها عمل کرده و گامهایی در جهت اصلاحات قضایی و مقابله با جرمهای سازمانیافته برداشته است. بنابراین بلغارستان در معرض خروج از برنامه نظارتی قرار دارد. پیش از تصمیمگیری کمیسیون درباره خروج بلغارستان از برنامه، کشورهای عضو و پارلمان اروپا مشورت خواهند شد.